5S

                معرفی 5S:

1-                 SEIRI : پاکسازی

-          سامان دادن به اقلامی که بی نظم هستند و منظم کردن آنها

-          جابجا کردن (دور ریختن ) اشیاء غیر ضروری

 

2-                SEITON : نظم و ترتیب

-          مرتب چیدن اشیاء و مرتب کردن

-          نظم و ترتیب دادن به اشیاء ضروری برای سهولت در انتخاب

 

3-                SEISO : نظافت

-          تمیز کردن ، کنار گذاشتن چیزها به طور کامل

-          تمیز کردن محیط کار یک نفر به طور کامل ، به نحوی که هیچ گرد و غباری روی زمین ، ماشینها و تجهیزات نباشد

 

4-                SEIKETSU : حفظ و نگهداری

-          پاک و تمیز ، در شخصیت امین و بی پرده

-          انجام ساماندهی مطلوب و جلوگیری از بهم خوردن نظم و ترتیب

-          نگهداری محیط در شرایط مناسب برای تکرار سه S اول

 

5-                SHITSUKE توسعه فرهنگ مشارکت

-          تعلیم روشها ،آداب مشارکت به دست آمده

-          آموزش افراد برای اینکه همه نظافت و انظباط را رعایت کنند .

-          مشاهده و بالا بردن قوانین کاری

 

 

 

چند نکته مهم در اجرای 5S   :

برای اجرای 5S و دستیابی به نتایج واقعی ، این موارد ضروری هستند :

1-     درک درست از فلسفه اجرای 5S

2-     اجرای کار عملی و نه تئوری محض

3-     حمایت مدیریت ارشد از کمیته 5S (باید دانست که حمایت مدیریت ارشد رمز موفقیت تمام برنامه های بهبود بهره وری است  ) .

4-     تشویق آنهائی که قویا همکاری می کنند .

5-     اجرای 5S به منظور دستیابی به استاندارد بالا ، باید یک برنامه دائمی باشد .

6-      عدم تقلید محض و کورکورانه از دیگران

7-     فرا گیر کردن فرهنگ 5S در کل سازمان به عنوان یک ارزش

اهداف 5S:

هدف 5S ، ایجاد محیط کاری تمیز ، راحت ، ایمن و بهره ور است . به علاوه ، این اهداف را هم دنبال می کند :

1-     گسترش افرادی با طرز فکر کایزن در محیط کار

2-     تشکیل گروههای کاری خوب و با مشارکت

3-     توسعه مدیران و سرپرستان برای راهنمائی و رهبری عملی

4-     اصلاح زیر بناها برای معرفی تکنولوژی پیشرفته کایزن

چه چیزی در محیط کار ، اقلام غیر ضروری را ایجاد می کند ؟

1-     خرید مواد اولیه قابل مصرف ، بیش از حد نیاز .

2-     صدور سفارش خرید اشتباه برای اقلامی که موجود هستند  .

3-     تغییر در برخی از مشخصه های محصولات ، به نحوی که استفاده از بعضی مواد اولیه موجود در انبار ، قطع می شود .

 

 

 

 

4-     کیفیت نامناسب برخی از مواد اولیه و قطعات نیم ساخته

5-     تولید بیش از حد کالاهای در جریان ساخت و محصولات نهائی  .

6-      اقلام برگشتی از مشتریان ( برگشتی از فروش ) .

7-     تجهیزات ، ابزارها ، ماشین آلات و وسائل غیر قابل استفاده .

8-     نگهداری بیش از مدارک و مستندات  .

یازده توصیه مفید برای موفقیت در ممیزی 5S :

1-     دو فکر بهتر از یک فکر است گروهی کار کنید .

2-     محلهای نامناسب را برای اصلاح و بهبود ، جستجو نمائید .

3-     محلهای نامرتب را برای بهبود دادن ، جستجو کنید .

4-     محلهای ناامن را برای بهبود کار  ، جستجو کنید .

5-     محلهای نامنظم و کثیف را برای بهبود دادن ، جستجو کنید .

6-      هفت گروه اتلاف را برای حذف ، جستجو کنید .

7-     دستگاهها و تجهیزات را همیشه تمیز کنید .

8-     توجه بیشتری به مکانهای عمومی شامل انبارهای آذوقه ، سرویسهای بهداشتی ، باغچه ها ، راهروها و پارکینگها ، نمائید .

9-     مدارک و دلائلی را که نشان دهند همه در اجرای 5S سهیم بوده اند ، نگهداری نمائید .

10- روشهای 5S خودتان را آشکارتر سازید .

11-  برای نشان دادن پیشرفت ، از تکنیک عکسبرداری قبل و بعد از اجرای 5S و مقایسه عکسها ، استفاده نمائید .

 دلائل افزایش تعداد سازمانهای موفق در اجرای 5S :

1-     سازمانها در هر اندازه ای  ( کوچک ، متوسط و بزرگ ) ، می توانند آن را به اجرا بگذارند .

2-     سازمانها در هر تجارتی که باشند ، می توانند آن را راحت اجرا کنند .

3-     فهم فلسفه آن برای همه آسان است و نیازی به فهم اصلاحات مشکل نیست .

4-      محیط کار تمیز ، راحت و مرتب را همه دوست دارند .

 

انواع مشکلاتی که می تواند با 5S حل شوند :

1-     وجود اشیاء و اقلام غیر ضروری و دست و پا گیر در محیط کار .

2-     طولانی بودن مسافتهای حمل و نقل  .

3-     وجود کارهای غیر ضروری و بیهوده .

4-     بالا بودن اشتباهات که منجر به افت بهره وری و کیفیت می شود .

5-     زیاد بودن دوباره کاریها و تعمیرات بر روی محصول .

6-      عقب افتادن مداوم تاریخ تحویل محصول یا خدمت به مشتری

7-     زیاد بودن حجم موجودی مواد اولیه ، مواد در جریان ساخت و محصولات نهائی که منجر به افت بهره وری سرمایه می گردد .

8-     بالا بودن خرابی ماشین آلات و تجهیزات تولیدی و دفتری و کثیف و نامرتب بودن آنها .

9-     کثیف و نامرتب بودن محیطهای کاری ، دیوارها ، سقفها ، چراغها و ....

10-  امنیت نداشتن محلهای کار و زیاد بودن حوادث و خسارتهای مربوط به عدم ایمنی  .

11-  غیر بهداشتی بودن امکانات عمومی از قبیل  غذا خوری ، رخکنها ، حمام ها و ......

12-  پائین بودن روحیه کارگران و عدم افتخار افراد به شغلشان .

5S به این چند دلیل در یک سازمان فراگیر می شود:

1-     محیط کار به سمت بهتر شدن تغییر یافته و سازمان یافته تر می شود .

2-     عملیات تولیدی و ستادی (دفتری ) آسانتر و ایمنتر می شوند .

3-     نتایج برای همه ( چه آنهایی که در محیط کار هستند و چه آنهائی که در خارج از محیط کار هستند ) ، قابل مشاهده است .

4-      نتایج قابل مشاهده ، باعث ایجاد تفکرات بیشتر و جدیدتر می شود .

5-     افراد ، ذاتا منظم بوده و نظم را می پسندند .

6-      افراد ، به محیط کاری تمیز و مرتب خودشان افتخار می کنند .

7-     تصویر خوبی از شرکت ارائه شده و کار و تجارت آن رونق می گیرد .

 

هفت اصل نظم

1-     بکارگیری اصل FIFO در طبقه بندی و استقرار اقلام .

2-     در نظر گرفتن محل مشخص برای استقرار هر قلم .

3-     در نظر گرفتن بر چسبها و شناسه (کد ) برای اقلام  و محل استقرار آنها .

4-     استقرار اقلام بنحوی که به آسانی قابل مشاهده باشند .

5-     استقرار اقلام بنحوی که به سادگی قابل دستیابی و حمل باشند .

6-      جدا کردن اقلام ویژه از اقلام عمومی

7-     استقرار اقلام پر مصرف در نزدیکی کاربر یا استفاده کننده .

پنج اصل نظافت :

1-     در نظر گرفتن روزانه 5 تا 10 دقیقه برای نظافت

2-     مشخص کردن مسئول برای هر ماشین  

3-     ترکیب عملیات نظافت ، بازرسی

4-     تکرار عملیات جاروب کردن ، پاک کردن و خشک کردن ، برق انداختن ، کنترل و تنظیم .

5-     طرحریزی ، سازماندهی برای روزهای بزرگ نظافت یک یا دو بار در سال .

چرا ابتدا 5S را اجرا می کنیم ؟

-          نیاز به سرمایه گذاری زیادی ندارد .

-          اجرا نسبتا آسان است .

-          همه کارکنان به محیط کار تمیز و منظم علاقه مند هستند  .

-          نتایج کار برای همه کارکنان قابل لمس است .

-          فضای بیشتری ایجاد می شود.

-          زمان جستجو کاهش می یابد  .

-          مسافتها برای دستیابی به اقلام کوتاهتر می شوند .

-          عمر مفید دستگاهها و تجهیزات افزایش می یابد .

-          محیط کار ایمن و بهداشتی می شود .

 

 

-          خطاهای کمتری اتفاق می افتد .

-          همه افراد به صورت خودکار ر منظم خواهند شد .

-          خلاقیت در محیط کار افزایش می یابد .

-          کارکنان به محیط کار خود افتخار خواهند کرد .

-          کارآیی سازمان افزایش می یابد .

-          محیط مناسب برای انجام فعالیتهای بهبود مستمر ایجاد می شود .

مراحل شش گانه فرآیند ساماندهی محیط کار

مراحل شش گانه فرآیند ساماندهی محیط کار عبارتند از :

مرحله 1- آماده سازی

مرحله 2- اعلام و آگاه سازی

مرحله 3- نظافت عمومی به وسیله همه کارکنان

مرحله 4- پاکسازی اولیه

مرحله5- پاکسازی ، نظم و نظافت روزانه

مرحله 6- ممیزی مستمر ساماندهی محیط کار

مرحله 1- آماده سازی

-          مدیریت ارشد سازمان ، فلسفه و مزایای 5S را لمس و درک می کند .

-          مدیریت ارشد سازمان از شرکت های نمونه بازدید به عمل می آورد .

-          تعهد مدیریت به اجرای 5 S شکل می گیرد .

-          تیم ساماندهی محیط کار تشکیل می شود .

-          افراد ویژه ای برای اجرا و سهل کردن عملیات سامانده محیط کار آموزش می بینند .

 

 

 

 

  مرحله 2 اعلام و آگاه سازی

-          مدیریت ارشد ، برنامه خود را برای اجرای ساماندهی محیط کار اعلام می کند .

-          اهداف ساماندهی محیط کار برای همه همکاران تشریح می شود .

-          برای اجرای ساماندهی محیط کار ساختار سازمانی ویژه ای با زیر تیم های مربوطه شکل می گیرد .

-          تبلیغات لازم صورت می گیرد . استفاده از پوستر ، نوشتار ، سمینار و ...

 

-          برای کلیه کارکنان آموزش ساماندهی محیط کار انجام می شود .

مرحله 3- نظافت عمومی به وسیله همه کارکنان

-          اعلام روز نظافت عمومی از طرف مدیریت ارشد

-          تقسیم کلیه واحدهای شرکت به قسمت های کوچک و سپردن مسئولیت نظافت هر قسمت به یک تیم

-          فراهم نمودن ابزارها ، تجهیزات و مواد لازم برای نظافت

-          اجرای نظافت در روز مربوطه

-          مشخص نمودن اقلام غیر ضروری

 روز نظافت عمومی بهتر است سالی دوبار اعلام گردد .

مرحله 4- پاکسازی اولیه

-          تعیین معیارهای لازم برای مشخص نمودن اقلام غیر ضروری

-          انجام پاکسازی اولیه به وسیله همه کارکنان

-          بر چسب گذاری و مشخص نمودن اقلام غیر ضروری

-          تهیه فهرست اقلام غیر ضروری

-          تعیین تکلیف اقلام غیر ضروری

 

 

 

 

 مرحله 5 پاکسازی ، نظم و نظافت روز مره

-          خارج کردن اقلام غیر ضروری به صورت روزانه

-          بهبود مستمر در نحوه استقرار ، طبقه بندی و دستیابی به اقلام

-          برنامه ریزی برای نظافت روزمره

-          ایجاد انگیزه های لازم در کارکنان برای بهبود مستمر شرایط محیط کار

  مرحله 6 ممیزی مستمر ساماندهی محیط کار

-          طرح ریزی برای ارزیابی ساماندهی محیط کار و ایجاد انگیزه در کارکنان

-          انجام ممیزی مستمر و طبقه برنامه ساماندهی محیط کار به وسیله ممیزین داخلی شرکت .

-          طرح ریزی برای انجام رقابت سالم در هر واحد

-          تعیین جوایزی برای تیم ها و افراد

-          بازدید از شرکت های موفق در زمینه ساماندهی محیط کار

-          طرح ریزی برای انجام رقابت سالم و سازنده در کل شرکت

نکات و سؤالات مهم در ممیزی ساماندهی محیط کار :

-          آیا مدیریت ارشد و میانی از برنامه های ساماندهی محیط کار (5S) حمایت می کنند ؟

-          آیا کارکنان به محیط کار خود مفتخر هستند ؟

-          آیا محیط کار منظم و نظیف است ؟

-          آیا محیط کار ایمن است ؟

-          آیا ماشین ها و تجهیزات تمیزاند و خوب نگهداری می شوند ؟

-          آیا اقلام به سهولت قابل دستیابی هستند ؟

-          آیا اقلام در محل های مورد نظر مستقراند ؟

-          آیا اقلام در انبار ها بر اساس اصل FIFO  استقرار یافته اند ؟

-          آیا محصولات عاری از گرد و غبار هستند ؟

-          آیا کارکنان نظافت روزمره را به صورت مستمر انجام می دهند ؟

-          آیا پوشاک کارکنان آراسته و نظیف است ؟

 

-          آیا کارکنان و محیط کار تصویر خوبی از سازمان منعکس می کنند ؟

الگوی تویوتا موتورز برای ساماندهی محیط کار

در شرکت تویوتا موتورز همه کارکنان از مدیریت ارشد تا کارگران ساده موظف هستند در ساماندهی محیط کار شرکت کنند . فلسفه ساماندهی محیط کار در این شرکت جلوگیری از اتلاف منابع است . برای مشخص نمودن اقلام تلف شده ، مواد به دو گروه ضروری و غیر ضروری تقسیم می شوند ، و سپس عملیات پاکسازی و نظم صورت می گیرد .

پاکسازی (Visual Seiri‌)

در شرکت تویوتا موتورز عملیات پاکسازی تحت عنوان روش بر چسب قرمز (Red Label technique) طی شش مرحله زیر و هر سال دو بار صورت می گیرد .

مرحله 1- برپایی پروژه برچسب قرمز

دو نوع راهبرد و راهکار بر چسب قرمز وجود دارد .

-          بر چسب قرمز در هر قسمت سازمان

-          بر چسب قرمز فراگیر در تمامی شرکت

اولی به صورت روزانه صورت می پذیرد و دومی یک یا دو بار در سال ، که شبیه خانه تکانی آخر سال می باشد . برای حالت دوم مدیریت ارشد سازمان  باید هدایت عملیات پروژه بر چسب قرمز را بر عهده گیرد .

مرحله 2- مشخص نمودن محدوده کار پروژه بر چسب قرمز

در این مرحله محدوده کار شامل انبارها ، ماشین ها و مکان هایی که باید پروژه بر چسب قرمز در مورد آنها انجام شود مشخص می شود .

1-     انبار ها : شامل انبار مواد ، انبار ابزارها و تجهیزات ، انبار نیم ساخته ، انبار محصول نهایی و ......

2-     ماشین ها : شامل ماشین ها ، ابزارها ، تجهیزات ، جیک ها ، فیکسچرها ، خودروها ، قالب ها ، مدل ها ، میز ، صندلی ، کامپیوتر و ....

3-     مکان ها : شامل کف ، سقف ، راهروها ، دیوارها و ......

 

 

 مرحله 3- مشخص نمودن معیارهای بر چسب گذاری

در این مرحله معیارهای دقیق تفکیک اقلام ضروری و غیر ضروری تعریف و تدوین می شوند . عموما فاصله زمانی استفاده از اقلام مبنای این تصمیم گیری خواهد بود . در حالت عام ، قطعات ، مواد ، ماشین ها و .... که در طی ماه آینده مورد استفاده قرار نگیرند غیر ضروری تلقی می شوند . با پیشرفت و نهادینه شدن ساماندهی محیط کار می توان این فاصله زمانی را به هفته تقلیل داد .

مرحله 4- تهیه بر چسب

در شکل زیر بر چسب هایی که شامل تاریخ ،نام ، کنترل کننده ، طبقه بندی قلم ، نام قلم ، تعداد ، نام واحد ، تصمیم اتخاذ شده و همچنین دلیل غیر ضروری بودن هستند ارایه شده اند .

 

Model                    sz-250p

Product name           door

Lot size                        40

Quantity                 1 pallet

Process           door welding

Date              sep.2/1990

Reasons                   dent

(The actual size  is 5″ * 5″)

1-Facilities                  6- WORKS                    9- Sub-materials

2-Jigs AND TOOIS         IN- PROCESS            10- Clerical

3-Measures                 7-Half-finished products       supplies

4-Materials                   8- Completed                 11- Documents

5-Parts                           products

Classification

 

Item name

 

Number

 

Quantity

Unnecessary. defective

Reasons

 

Department

 

Date

برچسب های  قرمز استاندارد

مرحله 5- برچسب گذاری

برچسب گذاری باید به وسیله فردی ازتیم مدیریت انجام شود و این مهم به کارکنان واگذار نشود . در صورتیکه در مورد برچسب گذاری اقلام شک وجود دارد ، آن اقلام باید حتما برچسب گذاری شده و در مراحل بعدی ارزیابی گردند .

 

 

مرحله 6- ارزیابی اقلام بر چسب گذاری شده و تعیین تکلیف آنها

اقلام برچسب گذاری شده به چهار گروه زیر تقسیم می شوند :

1-     اقلام معیوب

2-     موجودی های بدون استفاده

3-     اقلام مازاد

4-     مواد ضایعاتی

در این مرحله ، اقلام معیوب و موجودی های بدون استفاده ، کلا از رده خارج می شوند . اقلام مازاد به انبار بر چسب قرمز انتقال داده می شوند و مواد ضایعاتی بررسی شده و آنچه غیر قابل استفاده است از رده خارج و مواد قابل استفاده به انبار بر چسب قرمز منتقل می شوند . پس از پایان این عملیات اقلام غیر ضروری در دو فهرست جداگانه زیر درج می شوند .

-          موجودی های غیر ضروری (Unnecessary inventories )

-          تجهیزات غیر ضروری (Unnecessary facilities)

 در نهایت فهرست توسط مدیریت ارشد تایید می گردد .

List of Unnecessary inventories

Department                                                                                     Date

References

Provision

Disposal

Cost

Unit Cost

Quantity

Code

Item name

 

 

 

 

 

 

 

 

Disposal value

Others

 

Total amount of unnecessary inventories

Countermeasures  and improvement points

 

List of Unnecessary facilities

Department                                                                                     Date

References

Located place

Book value

Accumulated depreciation cost

Purchase date

Unit Cost

Quantity

Code

Name of facility

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Total amount of unnecessary facilities

Countermeasures  and improvement points

 

برگه های فهرست اقلام غیر ضروری

نظم

پس از اجرای پروژه بر چسب قرمز تنها اقلام ضروری باقی خواهند ماند . در مرحله بعد یعنی نظم ، مقولات کجا (WHERE) ، چه اقلامی (What Item ) و چقدر (How many ) در مورد اقلام مشخص خواهند شد. نظم به کارکنان اجازه خواهد داد که به اقلام مورد نظر به سهولت دست یابند ، از آنها استفاده کنند و در موارد مقتضی به سهولت آنها را در مکان های تعیین شده مستقر نمایند .

مراحل اصلی نظم عبارتند از :

-          مشخص نمودن استقرار اقلام

-          تهیه ظروف مناسب

-          مشخص نمودن محل استقرار هر قلم

-          تعیین شناسه (کد ) هر قلم و تعداد آن

-          تبدیل نظم به یک عادت مستمر

قواعد مهم نظم عبارتند از :

- FIFO   (First-In ,First-Out )

-  طرح ریزی برای حمل و نقل آسان

- در نظر گرفتن فضای مناسب برای اقلام در خط تولید

- طرح ریزی برای کاهش جیگ ها و فیکسچرها

- طرح ریزی برای کاهش تنوع ابزارها و جیگ ها

- در نظر گرفتن اصول ارگونومی در استقرار ابزارها

- مشخص کردن دقیق و روشن محل استقرار اقلام

 

 

 

  
نویسنده : محمد رضا صادقی بنیس ; ساعت ٧:٠٩ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٥ مهر ،۱۳۸٩
تگ ها : 5s

متن استاندارد 9001 و 14001 و ohsas 18001

4- سیستم مدیریت کیفیت

4-1- الزامات عمومی

سازمان باید سیستم مدیریت کیفیتی را مطابق با الزامات این استاندارد بین المللی ایجاد ،مستند ،مستقر و نگهداری نماید و به طور مستمر اثر بخشی آنرا بهبود دهد .

سازمان باید :

الف) فرآیند های مورد نیاز سیستم مدیریت کیفیت و کاربرد آنها را در سراسر سازمان تعیین نماید .

ب) توالی و تاثیرات متقابل این فرآیند ها را معین نماید .

ج)معیارها و روش هایی را معین نماید تا بدین وسیله از اثر بخشی اجراء و کنترل این فرآیند ها اطمینان حاصل نماید .

د) از در دسترس بودن منابع و اطلاعات مورد نیاز برای پشتیبانی اجراء و پایش این فرآیند ها ، اطمینان حاصل نماید .

ه)این فرآیند ها را مورد پایش ، در صورت کاربرد اندازه گیری و تحلیل قرار دهد و

و) اقدامات لازم برای دستیابی به نتایج طرح ریزی شده و نیز بهبود مستمر این فرآیند ها را به عمل آورد .

این فرآیند ها با ید مطابق با الزامات این استاندارد بین المللی توسط سازمان مدیریت شوند .

هنگامی که سازمان فرآیندهائی را که بر انطباق محصول با الزامات تاثیر می گذارند به بیرون از سازمان واگذار نماید ، باید از کنترل اینگونه فرآیندها اطمینان حاصل نماید . نوع و گستره کنترل هائی که برای این گونه فرآیند های برون سپاری شده اعمال می گردد ، باید در سیستم مدیریت کیفیت تعریف شود .

یادآوری 1 : فرآیندهایی که برای سیستم مدیریت کیفیت اشاره شده در بالا مورد نیاز هستند ، شامل فرآیندهای فعالیت های مدیریتی ، فراهم ساختن منابع ، پدید آوری محصول و اندازه گیری ، تحلیل و بهبود مب گردند .

یادآوری 2 : فرآیند ((برون سپاری شده )) ، فرآیندی است که سازمان برای سیستم مدیریت کیفیت خود به آن نیاز دارد و اجرای آن فرآیند را به طرف برون سازمانی واگذار کرده است .

یادآوری 3 : اطمینان از کنترل فرآیند های برون سپاری شده رافع مسئولیت سازمان در انطباق با تمام الزامات مشتری ، قانونی و دولتی نیست . نوع و گستره کنترل هایی که برای فرآیند برون سپاری شده اعمال می گردد ، می تواند توسط عواملی نظیر موارد زیر تحت تاثیر قرار گیرد :

الف ) اثر بالقوه فرآیند برون سپاری شده بر قابلیت سازمان در تدارک محصول منطبق با الزامات .

ب) میزانی که بر حسب آن کنترل فرآیند تسهیم شده است .

ج) قابلیت دسترسی به کنترل های مورد نیاز از طریق کاربرد بند 7-4

4-2- الزامات مستند سازی

4-2-1- کلیات

مستند سازی سیستم مدیریت کیفیت باید شامل موارد زیر باشد :

الف ) بیانیه های مدون خط مشی کیفیت و اهداف کیفیتی

ب)یک نظامنامه کیفیت

ج) روش های اجرائی مدون و سوابقی که از طرف این استاندارد بین المللی الزام شده اند و

د) مستندات ، شامل سوابق ،که توسط سازمان معین شده اند که برای حصول اطمینان از موثر بودن طرح ریزی ، اجراء و کنترل فرآیندهای آن لازم می باشند .

یادآوری 1 : هنگامی که در این استاندارد بین المللی از عبارت (( روش اجرائی مدون )) استفاده می شود ، منظور روش اجرائی است که ایجاد شده ، مدون گردیده ، مستقر شده و نگهداری می گردد . یک مدرک به تنهائی می تواند به الزامات یک یا چند روش اجرائی ارجاع دهد . الزام به داشتن یک روش اجرائی مدون ممکن است توسط بیش از یک مدرک پوشش داده شود .

یادآوری 2 : گستره مستند سازی سیستم مدیریت کیفیت در هر سازمان می تواند به دلایل زیر متفاوت باشد :

الف ) اندازه سازمان و نوع فعالیت آن

ب)  پیچیدگی فرآیندها و تاثیرات متقابل آنها

ج)صلاحیت نیروی انسانی

 

یادآوری 3 : مستند سازی می تواند به هر شکل یا بر هر نوع واسط اطلاعاتی واقع شود .

4-2-2- نظامنامه کیفیت

سازمان باید نظامنامه کیفیتی را ایجاد نموده و نگهداری نماید که شامل موارد زیر باشد :

الف ) دامنه کاربرد سیستم مدیریت کیفیت ، شامل جزئیات و دلایل هر گونه کنارگذاری الزامات استاندارد

ب) روش های اجرائی مدون سیستم مدیریت کیفیت یا ارجاع به آنها و

ج) توصیفی از تاثیرات متقابل بین فرآیندهای سیستم مدیریت کیفیت

4-2-3- کنترل مستندات

مستنداتی که در سیستم مدیریت کیفیت الزام شده اند باید تحت کنترل باشند . سوابق کیفیت نوع خاصی از مستندات بوده و باید مطابق الزامات مندرج در (4-2-4) تحت کنترل قرار بگیرند .

یک روش اجرائی مدون باید برای تعریف کنترل های مورد نیاز زیر ایجاد گردد :

الف) تصویب مستندات از نظر کفایت آنها ، پیش از انتشار ،

ب) بازنگری و به روز آوری بر حسب نیاز و تصویب مجدد مستندات ،

ج) حصول اطمینان از اینکه تغییرات و وضعیت ویرایش جاری مستندات مشخص شده اند ،

د) حصول اطمینان از اینکه ویرایش های معتبر مستندات در مکان استفاده در دسترس میباشند ،

ه) حصول اطمینان از اینکه مستندات خوانا و قابل شناسائی باقی می مانند ،

و) حصول اطمینان از اینکه مستندات با منشاء برون سازمانی ، که توسط سازمان جهت طرح ریزی و عملیات سیستم مدیریت کیفیت لازم دانسته شده اند ، مورد شناسائی قرار گرفته اند و توزیع آنها تحت کنترل است و

ز) حصول اطمینان از اینکه مستندات غیر معتبر مورد استفاده نا خواسته قرار نمی گیرند و در صورتی که به هر دلیلی گرد آوری شوند ، به نحو مناسبی مورد شناسائی قرار میگیرند .

 

4-2-4- کنترل سوابق کیفیت

سوابق ایجاد شده به عنوان شواهد انطباق با الزامات و نیز بکار گیری موثر سیستم مدیریت کیفیت باید کنترل گردند .

سازمان باید یک روش اجرائی مدون برای تعریف کنترل های لازم برای شناسائی ، انبارش ، حفاظت ، بازیابی ، مدت گرد آوری و تعیین تکلیف سوابق ایجاد کند .

سوابق کیفیت باید خوانا ، به سادگی قابل شناسائی و بازیابی باشند .

5 مسئولیت مدیریت

5-1- تعهد مدیریت

مدیریت عالی باید شواهدی مبنی بر تعهد خود نسبت به توسعه و استقرار سیستم مدیریت کیفیت و نیز بهبود مستمر اثر بخشی آن توسط موارد زیر فراهم آورد :

الف ) ارائه اطلاعات لازم به سازمان درباره اهمیت برآورده سازی الزامات مشتری و همچنین الزامات قانونی و مقررات دولتی ،

ب) تعیین خط مشی کیفیت

ج) حصول اطمینان از اینکه اهداف کیفیتی تعیین شده اند ،

د) انجام بازنگری های مدیریت و

ه) حصول اطمینان از در دسترس بودن منابع

5-2- تمرکز بر مشتری

مدیریت عالی باید اطمینان حاصل کند که الزامات مشتری معین شده اند و با هدف افزایش میزان رضایت مشتری برآورده می شوند .

5-3- خط مشی کیفیت

مدیریت عالی باید اطمینان حاصل کند که خط مشی کیفیت :

الف) با مقاصد سازمان متناسب است ،

ب) شامل تعهد به برآورده ساختن الزامات و بهبود مستمر اثر بخشی سیستم مدیریت کیفیت می گردد ،

ج) چارچوبی را برای تعیین و بازنگری اهداف کیفیتی فراهم می آورد ،

د) در سازمان معرفی گردیده و درک شده است و

ه) برای تداوم تناسب مورد بازنگری قرار می گیرد .        

5-4- طرح ریزی

5-4-1 اهداف کیفیت

مدیریت عالی باید اطمینان حاصل نماید که اهداف کیفیت و از جمله آن هائی که برای براورده سازی الزامات محصول مورد نیازند ، برای بخش ها و سطوح مرتبط سازمان تعیین شده اند . اهداف کیفیت باید قابل اندازه گیری بوده و در سازگاری با خط مشی کیفیت باشند .

5-4-2- طرح ریزی سیستم مدیریت کیفیت

مدیریت عالی سازمان باید اطمینان حاصل نماید که :

الف) طرح ریزی سیستم مدیریت کیفیت به منظور برآورده نمودن الزامات بند 4-1 و نیز اهداف کیفیت انجام گرفته است و

ب) هنگامی که تغییرات در سیستم مدیریت کیفیت ، طرح ریزی و اجراء می گردد یکپارچگی سیستم مدیریت کیفیت حفظ می گردد .

5-5- مسئولیت ، اختیار و ارتباطات

5-5-1- مسئولیت و اختیار

مدیریت عالی سازمان باید اطمینان حاصل نماید که مسئولیت هاا و اختیارات تعیین شده و به سازمان ابلاغ گردیده است .

5-5-2- نماینده مدیریت

مدیریت عالی سازمان باید یکی از مدیران سازمان را تعیین نماید که صرف نظر از سایر مسئولیت ها ، باید اختیارات و مسئولیت هایی شامل موارد زیر را داشته باشد :

الف) حصول اطمینان از اینکه فرآیندهای مورد نیاز برای سیستم مدیریت کیفیت ایجاد شده ، استقرار یافته و نگهداری می شوند ،

ب) گزارش دهی به مدیریت عالی سازمان درباره عملکرد سیستم مدیریت کیفیت و هرگونه نیازی برای بهبود و

ج) حصول اطمینان از ترغیب به آگاهی نسبت به الزامات مشتری در تمامی سازمان .

یادآوری : مسئولیت های نماینده مدیریت می تواند شامل ارتباطات با طرف های برون سازمانی ، بر روی موضوعات مرتبط با سیستم مدیریت کیفیت باشد .

5-5-3- ارتباطات داخلی

مدیریت عالی باید اطمینان حاصل نماید که فرآیندهای ارتباطی مناسبی در درون سازمان معین شده اند و این ارتباطات در مورد اثر بخشی سیستم مدیریت کیفیت انجام می گردد .

5-6- بازنگری مدیریت

5-6-1- کلیات

مدیریت عالی سازمان باید سیستم مدیریت کیفیت سازمان را در فواصل طرح ریزی شده مورد بازنگری قرار دهد تا از تداوم تناسب ، کفایت و اثر بخشی آن ، اطمینان حاصل نماید . این بازنگری باید ارزیابی فرصت های بهبود و نیاز به اعمال تغییرات در سیستم مدیریت کیفیت ، و از جمله خط مشی کیفیت و اهداف کیفیتی را شامل گردد .

سوابق بازنگری های مدیریت باید نگهداری شوند .

5-6-2- ورودی های بازنگری

ورودی های بازنگری مدیریت باید شامل اطلاعاتی درباره موارد زیر باشد :

الف) نتایج ممیزی ها ،

ب) بازخورد مشتریان ،

ج) عملکرد فرآیند و انطباق محصول ،

د) وضعیت اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه ،

ه) پیگیریهای انجام گرفته از بازنگری های قبلی مدیریت ،

و) تغییراتی که می توانند سیستم مدیریت کیفیت را تحت تاثیر قرار دهند و

ز) توصیه هائی برای بهبود .

5-6-3- خروجی های بازنگری

خروجی های بازنگری مدیریت باید تمامی تصمیم گیری ها و اقدامات مربوط به موارد زیر را شامل شود :

الف) بهبود اثر بخشی سیستم مدیریت کیفیت و فرآیندهای آن ،

ب) بهبود محصولات مرتبط با الزامات مشتری و

ج) نیاز به منابع .

6- مدیریت منابع

6-1- فراهم آوری منابع

سازمان باید منابع لازم برای موارد زیر را شناسائی و فراهم کند

الف) استقرار و نگهداری سیستم مدیریت کیفیت و بهبود مستمر اثر بخشی آن و

ب) افزایش میزان رضایت مشتریان با برآورده سازی الزامات آنان

6-2- منابع انسانی

6-2-1- کلیات

کارکنانی که عملکرد آنها بر انطباق با الزامات محصول می تواند به صورت مستقیم یا غیر مستقیم توسط هر یک از افرادی که فعالیتی را در سیستم مدیریت کیفیت انجام می دهند تحت تاثیر قرار گیرد .

6-2-2 صلاحیت ، آموزش و آگاهی

سازمان باید

الف) صلاحیت های لازم برای کارکنانی که کارهای تاثیر گذار بر انطباق با الزامات محصول انجام می دهند را تعیین نماید ،

ب) در موارد مقتضی جهت دستیابی به صلاحیت مورد نیاز ، آموزش ها یا سایر اقدامات لازم را انجام دهد ،

ج) اثر بخشی اقدامات انجام شده را مورد ارزیابی قرار دهد ،

د) اطمینان حاصل نماید که کارکنان از ارتباط و اهمیت فعالیت هایشان و چگونگی سهیم بودن خود در رسیدن به اهداف کیفیت آگاهند و

ه) سوابق مربوط به تحصیلات ، آموزش ها ، مهارت ها و تجارب آنها را نگهداری نماید .

6-3- زیر ساخت

سازمان باید زیر ساخت مورد نیاز به منظور دستیابی به انطباق با الزامات محصول را تعیین نموده ، فراهم ساخته و نگهداری نماید . زیر ساخت تا آنجا که مقتضی باشد شامل موارد زیر می گردد :

الف) ساختمان ، فضاکاری و تسهیلات مرتبط ،

ب) تجهیزات فرآیند ( اعم از سخت افزاری و نرم افزاری )

ج) خدمات پشتیبانی ( نظیر حمل و بقل و ارتباطات و سیستم های اطلاعاتی )

6-4- محیط کار

سازمان باید محیط کار مناسب برای دستیابی به انطباق با الزامات محصول را تعیین نموده و مدیریت نماید .

یادآوری : اصطلاح محیط کار به شرایطی مربوط می شود که کار در آن انجام می گردد شامل شرایط فیزیکی ، محیطی و سایر ( نظیر سر و صدا ، رطوبت ، روشنائی یا آب و هوا )

7- پدید آوری

7-1- طرح ریزی پدید آوری محصول

سازمان باید فرآیندهائی را که برای پدید آوری محصول مورد نیاز هستند ، طرح ریزی نموده و توسعه دهد . طرح ریزی پدیدآوری محصول باید با الزامات سایر فرآیندهای سیستم مدیریت کیفیت سازگار باشد .

در طرح ریزی پدید آوری محصول ، سازمان باید بر حسب تناسب موارد زیر را تعیین نماید :

الف) اهداف کیفیت و الزامات محصول

ب) نیاز به ایجاد نمودن فرآیند ها و مستندات و فراهم نمودن منابع مختص محصول

ج) فعالیت های الزام شده تصدیق ، صحه گذاری ،پایش ، اندازه گیری ، بازرسی و آزمایش مختص محصول و معیارهای پذیرش محصول

د) سوابق مورد نیاز که به عنوان شواهدی برای برآورده سازی الزامات مربوط به فرآیند های پدید آوری محصول ، و محصول به دست آمده از آن ها ، بکار رود .

خروجی این طرح ریزی باید به شکلی متناسب با شیوه عملیات سازمان باشد .

یادآوری 1 : مستندی که فرآیندهای سیستم مدیریت کیفیت ( از جمله فرآیندهای پدید آوری محصول ) و منابعی که برای یک محصول ، پروژه یا قرارداد خاص مورد استفاده قرار می گیرند را مشخص می کند ، می تواند به عنوان یک طرح کیفیت ارجاع داده شود .

یادآوری 2 : سازمان همچنین ممکن است الزامات بند (7-3) را در مورد توسعه فرآیند های پدید آوری محصول بکار گیرد .

7-2- فرآیندهای مرتبط با مشتری

7-2-1 تعیین الزامات مربوط به محصول

سازمان باید موارد زیر را معین نماید :

الف) الزامات مشخص شده توسط مشتری ، از جمله الزامات مربوط به تحویل و فعالیت های پس از تحویل

ب) الزاماتی که توسط مشتری بیان نشده اند ، با این وجود تا آنجا که شناخته شده باشد ، برای مصرف مشخص شده یا مورد نظر ، لازم هستند ،

ج) الزامات قانونی و مقررات دولتی قابل کاربرد برای محصول و

د) هرگونه الزامات اضافی که توسط سازمان لازم دانسته می شود .

یادآوری : فعالیت های پس از تحویل به عنوان مثال شامل اقدامات مربوط به دوران ضمانت ، الزامات قراردادی نظیر خدمات تعمیر و نگهداری و خدمات تکمیلی نظیر بازیافت یا دفع نهائی می باشد .

7-2-2- بازنگری الزامات مربوط به محصول

سازمان باید الزامات مربوط به محصول را مورد بازنگری قرار دهد . این بازنگری باید پیش از تعهد سازمان برای ارائه یک محصول به مشتری صورت پذیرد . ( مثلاً ارائه پیشنهاد های مناقصه ، پذیرش قرارداد ها یا سفارش ها ، پذیرش تغییرات بر روی قرارداد ها یا سفارش ها ) و سازمان باید از موارد زیر اطمینان حاصل نماید :

الف) الزامات محصول تعریف شده اند ،

ب) تفاوت های الزامات سفارش یا قرارداد نسبت به حالت قبلی آن ، حل و فصل شده اند و

ج) سازمان توانائی برآورده سازی الزامات تعریف شده را دارا می باشد . سوابق نتایج بازنگری و اقدامات ناشی از این بازنگری باید نگهداری شوند .

هنگامی که مشتری الزامات خود را به صورت مکتوب بیان نمی دارد ، الزامات مشتری باید پیش از پذیرش توسط سازمان تائید شوند . هنگامی که الزامات محصول تغییر می کنند ، سازمان باید از اینکه مستندات مرتبط اصلاح شده اند و کارکنان ذیربط نسبت به الزامات تغییر یافته آگاه شده اند ، اطمینان حاصل کند .

یادآوری : در بعضی از موارد ، مانند فروش از طریق اینترنت ، یک بازنگری رسمی برای هر سفارش غیر عملی است . بازنگری می تواند توسط اطلاعات مربوط به محصول مثل کاتالوگ ها یا آگهی ها پوشش داده شود .

7-2-3- ارتباطات با مشتری

سازمان باید ترتیبات موثری برای ارتباطات با مشتریان در زمینه های زیر تعیین نموده و مستقر سازد :

الف ) اطلاعات محصول ،

ب) انجام امور مربوط به درخواست ها ، قراردادها یا سفارش ها ، شامل اصلاحیه ها و

ج) بازخورد مشتریان از جمله شکایت مشتریان .

7-3 طراحی و توسعه

7-3-1- طرح ریزی طراحی و توسعه

سازمان باید طراحی و توسعه محصول را طرح ریزی و کنترل نماید . در حین طرح ریزی طراحی و توسعه ، سازمان باید موارد زیر را معین نماید :

الف ) مراحل طراحی و توسعه ،

ب) بازنگری ، تصدیق و صحه گذاری متناسب با هر یک از مراحل طراحی و توسعه و

ج) مسئولیبت ها و اختیارات برای طراحی و توسعه .

سازمان باید نقاط تلاقی بین گروه های مختلفی را که در فعالیت های طراحی و توسعه درگیر هستند مدیریت نماید ، تا از این طریق از ارتباطات موثر و تخصیص شفاف مسئولیت ها اطمینان حاصل نماید .

خروجی طرح ریزی باید متناسب با پیشرفت طراحی و توسعه به روز آوری شود .

یادآوری : بازنگری ، تصدیق و صحه گذاری طراحی و توسعه مقاصد جداگانه ای دارند آنها می توانند به صورت جداگانه یا با هر ترکیب دیگری که برای محصول و سازمان مناسب باشد ، انجام و ثبت شوند .

7-3-2- ورودی های طراحی و توسعه

ورودی های مرتبط با الزامات محصول باید معین شده و سوابق آنها نگهداری شوند . این ورودی ها باید شامل موارد زیر باشند :

الف ) الزامات کارکردی و عملکردی ،

ب) الزامات قانونی و مقررات دولتی مرتبط ،

ج) درصورت کاربرد ، اطلاعات به دست آمده از طراحی های مشابه قبلی و

د) سایر الزامات ضروری برای طراحی و توسعه .

این ورودی ها باید برای حصول اطمینان از کفایت آنها بازنگری شوند . الزامات باید کامل ، بدون ابهام و بدون تناقض با یکدیگر باشند .

7-3-3- خروجی های طراحی و توسعه

خروجی های طراحی و توسعه باید به شکلی باشند که جهت تصدیق با ورودی های طراحی و توسعه مناسب باشند و باید پیش از انتشار مورد تصویب قرار گیرند .

خروجی های طراحی و توسعه باید

الف ) الزامات ورودی های طراحی و توسعه را برآورده سازند ،

ب) اطلاعات مناسب برای خرید ، تولید و ارائه خدمات را فراهم سازند ،

ج) معیارهای پذیرش محصول را شامل شوند یا به آنها ارجاع دهند و

د) ویژگی هایی از محصول را که برای کاربرد ایمن و مناسب آن ضروری هستند مشخص نمایند .

یادآوری : اطلاعات برای تولید و ارائه خدمات می تواند شامل جزئیات برای محافظت از محصول باشد .

7-3-4- بازنگری طراحی و توسعه                           

در مراحل مناسب ، بازنگری های سیستماتیک طراحی و توسعه مطابق با ترتیبات طرح ریزی شده باید صورت پذیرد تا :

الف) توانائی نتایج طراحی و توسعه در برآورده سازی الزامات ارزیابی شود و

ب) مشکلات شناسائی شده و اقدامات مورد نیاز پیشنهاد گردند .

شرکت کنندگان در چنین بازنگری هائی باید شامل نمایندگانی از بخش های مرتبط با مرحله ( های ) طراحی و توسعه ای که مورد بازنگری قرار می گیرند ، باشند . سوابق نتایج بازنگری ها و هر اقدام مورد نیاز باید نگهداری شود.

7-3-5-  تصدیق طراحی و توسعه

تصدیق طراحی باید مطابق با ترتیبات طرح ریزی شده صورت پذیرد ، تا بدین وسیله از اینکه خروجی های طراحی و توسعه الزامات ورودی های طراحی و توسعه را برآورده ساخته اند ، اطمینان حاصل شود . سوابق نتایج تصدیق و اقدامات مورد نیاز باید نگهداری شود .

7-3-6- صحه گذاری طراحی و توسعه

صحه گذاری طراحی و توسعه باید بر اساس ترتیبات طرح ریزی شده . صورت پذیرد تا اطمینان حاصل شود که محصول به دست آمده توانائی برآورده سازی الزامات مصرف مشخص شده یا مورد انتظار را دارا می باشد . در صورت امکان ، صحه گذاری باید پیش از تحویل یا بکار گیری محصول تکمیل شده باشد . سوابق نتایج صحه گذاری و اقدامات مورد نیاز باید نگهداری شوند .

7-3-7- کنترل تغییرات طراحی و توسعه

تغییرات طراحی و توسعه باید شناسائی شده و سوابق آنها نگهداری شود . تغییرات باید به تناسب ، بازنگری شده ، تصدیق و صحه گذاری شوند و پیش از اجرا مورد تصویب قرار گیرند . بازنگری تغییرات طراحی و توسعه باید شامل ارزیابی اثر تغییرات بر روی اجزاء تشکیل دهنده و نیز محصولاتی که قبلاً تحویل داده شده اند ، باشد . سوابق نتایج بازنگری تغییرات و اقدامات مورد نیاز باید نگهداری شوند .

7-4- خرید                                                      

7-4-1- فرآیند خرید

سازمان باید اطمینان حاصل نماید که محصول خریداری شده با الزامات مشخص شده خرید انطباق دارد . نوع و گستره کنترل هائی که بر روی تامین کننده و محصول خریداری شده اعمال می گردد ، باید بستگی به اثری که محصول خریداری شده بر روی مراحل بعدی پدید آوری محصول یا محصول نهائی می گذارد ، داشته باشد .

سازمان باید تامین کنندگان را بر پایه توانائی آنان در ارائه محصول منطبق با الزامات سازمان ، ارزیابی و انتخاب نماید . معیارهای انتخاب ، ارزیابی و ارزیابی مجدد باید تعیین گردند .

سوابق نتایج ارزیابی ها و اقدامات لازم ناشی از ارزیابی ها ، باید نگهداری شوند .

7-4-2- اطلاعات خرید

اطلاعات خرید باید محصول مورد نظر برای خرید را توصیف نماید و بر حسب تناسب شامل موارد زیر شود :

الف ) الزامات برای تائید محصول ، روش های اجرائی ، فرآیندها و تجهیزات ،

ب) الزامات مربوط به واجد شرایط بودن کارکنان و

ج) الزامات سیستم مدیریت کیفیت .

سازمان باید از کفایت الزامات تعیین شده برای خرید ، پیش از آنکه این الزامات به تامین کننده اطلاع داده شوند ، اطمینان حاصل نماید .

7-4-3- تصدیق محصول خریداری شده

سازمان باید بازرسی ها یا اسیر فعالیت های مورد نیاز را ایجاد و مستقر نماید تا از اینکه محصول خریداری شده الزامات مشخص شده خرید را برآورده می سازد ، اطمینان حاصل کند .

هنگامی که سازمان یا مشتری آن خواستار انجام تصدیق در محل تامین کننده باشند ، سازمان باید در اطلاعات خرید به ترتیبات مربوط به تصدیق مورد نظر و روش ترخیص محصول اشاره نماید .

7-5- تولید و ارائه خدمات

7-5-1 کنترل تولید و ارائه خدمات

سازمان باید تولید و ارائه خدمات را تحت شرایط کنترل شده طرح ریزی نموده و به انجام رساند . بر حسب کاربرد ، شرایط کنترل شده شامل موارد زیر می گردند :

الف ) در دسترس بودن اطلاعاتی که ویژگی های محصول را توصیف می کند .

ب) در دسترس بودن دستورالعمل های کاری ، بر حسب نیاز

ج) استفاده از تجهیزات مناسب

د) در دسترس بودن و استفاده از تجهیزات پایش و اندازه گیری

ه) انجام پایش و اندازه گیری

و) انجام فعالیت های ترخیص ، تحویل و پس از تحویل

 

7-5-2- صحه گذاری فرآیندهای تولیدی و ارائه خدمات

سازمان باید کلیه فرآیندهای تولید و ارائه خدمات را که خروجی آنها به وسیله پایش و اندازه گیری بعدی قابل تصدیق نمی باشد و در نتیجه نقایص آنها فقط پس از آنکه محصول مورد استفاده قرار گرفت و یا خدمت ارائه شد ، آشکار می گردد ، صحه گذاری نماید .

صحه گذاری باید نمایانگر قابلیت این فرایندها به منظور حصول نتایج طرح ریزی شده باشد .

سازمان باید ترتیبات لازم را برای این فرایندها ایجاد نماید ، بر حسب کاربرد شامل :

الف) معیارهای تعریف شده برای بازنگری و تصویب فرایندها

ب) تصویب تجهیزات و واجد شرایط بودن کارکنان

ج) استفاده از شیوه ها و روش های اجرائی مشخص شده

د) الزامات مربوط به سوابق

ه) صحه گذاری مجدد

 

7-5-3- شناسائی و ردیابی

بر حسب تناسب ، سازمان باید محصول را در تمامی مراحل پدید آوری محصول ، با وسایل مناسب مورد شناسائی قرار دهد .

سازمان باید وضعیت محصول را در سراسر مراحل پدید آوری محصول ، با توجه به الزامات پایش و اندازه گیری شناسائی نماید .

هنگامی که رد یابی یک الزام است ، سازمان باید شناسه منحصر به فرد محصول را کنترل ، ثبت و سوابق آن را نگهداری نماید .

یادآوری : در بعضی از بخش های صنعت ، مدیریت پیکره بندی وسیله ای است که شناسائی و رد یابی توسط آن صورت می پذیرد .

7-5-4- اموال مشتری

سازمان باید مراقبت های لازم را در قبال اموال مشتری ، در زمانی که تحت کنترل سازمان هستند یا توسط سازمان مورد استفاده قرار می گیرند ، به عمل آورد . سازمان باید اموال مشتری را که برای مصرف یا بکارگیری در محصول تهیه شده اند شناسائی ، تصدیق، مراقبت و محافظت نماید . هرگاه یکی از اموال مشتری مفقود شده ، آسیب ببیند یا به هر طریق دیگر برای استفاده نا مناسب تشخیص داده شود ، سازمان باید این مورد را به مشتری گزارش کند و سولبق مربوطه نگهداری شود .

یادآوری : اموال مشتری می تواند شامل اموال فکری و اطلاعات شخصی نیز باشد .

7-5-5- محافظت از محصول

سازمان باید از محصول در طی فرآوری داخلی و تحویل در مقصد مورد نظر به منظور حفظ انطباق با الزامات محافظت نماید . در صورت کاربرد ، محافظت باید شامل شناسائی ، جابجائی ، بسته بندی ، انبارش و حفاظت شود . محافظت باید به همین ترتیب شامل اجزاء تشکیل دهنده یک محصول نیز گردد .

7-6 کنترل تجهیزات پایش و اندازه گیری :

سازمان باید پایش و اندازه گیری مورد نیاز و همچنین تجهیزات پایش و اندازه گیری مورد نیاز را برای فراهم آوری شواهد تطابق محصول با الزامات مشخص شده معین نماید .

سازمان باید فرآیندهایی را ایجاد نماید که به وسیله آنها اطمینان حاصل کند که پایش و اندازه گیری می تواند انجام شود و به گونه ای انجام می شود . که در سازگاری با الزامات پایش و اندازه گیری باشد .

هنگامی که حصول اطمینان از نتایج معتبر مورد نیاز است ، تجهیزات اندازه گیری باید :

الف) در فواصل مشخص یا پیش از استفاده مورد کالیبراسیون یا تصدیق یا هر دو ، در برابر استانداردهای اندازه گیری قرار گیرند که قابلیت ردیابی تا استاندارد های ملی و بین المللی را داشته باشند ؛ هنگامی که چنین استانداردهائی موجود نیستند ، مبنائی که برای کالیبراسیون یا تصدیق مورد استفاده قرار می گیرد باید ثبت شود ؛

ب) برحسب نیاز تنظیم ، یا تنظیم مجدد گردند ؛

ج) به منظور تعیین وضعیت کالیبراسیون ، شناسائی شده باشند ؛

د) در برابر تنظیماتی که نتایج اندازه گیری را نا معتبر می کنند ، محافظت گردند ؛

ه) در برابر آسیب و خرابی در طی جابجائی ، تعمیر و نگهداری و انبارش محافظت گردند .

علاوه بر این ، هنگامی که مشخص می شود تجهیزات در انطباق با الزامات نیستند ، سازمان باید اعتبار نتایج اندازه گیری های قبلی را ارزیابی و ثبت نماید . سازمان باید اقدامات مناسب را بر روی تجهیزات و تمام محصولات تاثیر پذیرفته انجام دهد .

سوابق نتایج کالیبراسیون و تصدیق باید نگهداری شوند . هنگامی که نرم افزار های کامپیوتری در پایش و اندازه گیری الزامات مشخص شده بکار گرفته شوند ، توانائی آنها در برآورده سازی کاربردهای مورد نظر باید تائید شود . این موضوع باید پیش از نخستین استفاده صورت پذیرد و بر حسب نیاز تائید مجدد گردد .

یادآوری : تائید نرم افزار های کامپیوتری جهت برآورده ساختن کاربرد مورد نظر ، نوعاٌ شامل مدیریت پیکره بندی و تصدیق آن جهت حفظ تناسب استفاده می باشد .

 

8- اندازه گیری,تحلیل وبهبود

8-1- کلیات

سازمان باید فرآیندهای پایش, اندازه گیری,تحلیل و بهبود مورد نیاز زا طرح ریزی و اجرا نماید تا:

الف) انطباق با الزامات محصول را نشان دهد,

ب) از انطباق سیستم مدیریت کیقیت اطمینان حاصل نماید,

ج) اثربخشی سیستم مدیریت کیفیت را به طور مستمر بهبود دهد.

این موضوع باید شامل معین نمودن روش های قابل کاربرد ,از جمله فنون آماری و گستره کاربرد آنها گردد.

8-2- پایش و اندازه گیری

8-2-1- رضایت مشتری

به عنوان یکی از اندازه گیری های عملکرد سیستم مدیریت کیفیت, سازمان باید اطلاعات مربوط به برداشت مشتری را از میزان برآورده سازی الزامات مشتری توسط سازمان مورد پایش قراردهد.روش های بدست آوردن و استفاده از این اطلاعات باید تعیین شوند.

یادآوری:پایش برداشت مشتری می تواند شامل بدست آوردن ورودی از منابعی مانند, مطالعات رضایت مشتری, داده های مشتری در مورد کیفیت محصولات تحویل شده, مطالعات دیدگاه های مصرف کننده, تحلیل کسب وکار از دست رفته, شکایات, درخواست های مربوط به ضمانت و گزارش های فروشندگان می باشد.

8-2-2- ممیزی داخلی

سازمان باید ممیزی های داخلی را در فواصل زمانی طرح ریزی شده انجام دهد تا معین کند آیا سیستم مدیریت کیفیت :

الف) با ترتیبات طرح ریزی شده, با الزامات این استاندارد بین المللی و الزامات سیستم مدیریت کیفیتی که توسط سازمان ایجاد شده اند, انطباق دارد.

ب)به طرز اثربخشی استقرار یافته و نگهداری می شود.

برنامه ممیزی باید با در نظرگیری وضعیت و اهمیت فرآیند ها و حیطه های مورد ممیزی و همچنین نتایج ممیزی های قبلی طرح ریزی گردد. معیارهای ممیزی, دامنه کاربرد ممیزی, تواتر ممیزی ها و روش های آن باید تعیین گردند. در انتخاب ممیزان و انجام ممیزی باید از عینیت و بی طرفی فزآیند ممیزی اطمینان حاصل شود. ممیزان نباید کار خودشان را ممیزی نمایند. یک روش اجرایی مدون باید ایجاد شود تا مسئولیت ها و الزامات طرح ریزی و انجام ممیزی,ایجاد سوابق و گزارش دهی نتایج را معین کند. سوابق ممیزی ها و نتایج آنها باید نگهداری گردند. مدیر مسئول حیطه ای که مورد ممیزی قرار می گیرد باید از اینکه هر اصلاح و اقدامات اصلاحی که برای برطرف سازی عدم انطباق های یافته شده و علل آنها لازمند, بدون تاخیر بی مورد صورت می پذیرند, اطمینان حاصل نماید. فعالیت های پیگیری باید شامل تصدیق اقدامات انجام شده و گزارش دهی نتایج تصدیق باشد.

یادآوری: ایزو 19011 را به عنوان راهنما ملاحضه نمایید.

8-2-3- پایش و اندازه گیری فرآیندها

سازمان باید روش های مناسب برای پایش و در موارد کاربرد, اندازه گیری فرآیند های سیستم مدیریت کیفیت را بکار گیرد. این روش ها باید توانایی فرآیندها را برای دستیابی به نتایج طرح ریزی شده نشان دهند.هنگامی که نتایج طرح ریزی شده به دست نمی آیند, اصلاحات و اقدامات اصلاحی باید برحسب تناسب صورت پذیرد.

یادآوری: در تعیین روش های مناسب, توسیه می شود سازمان نوع و گستر پایش یا اندازه گیری مناسب هر یک از فرآیند هایش را براساس تاثیرات آن ها بر انطباق با الزامات محصول و اثربخشی سیستم مدیریت کیفیت تعیین نماید.

8-2-4- پایش و اندازه گیری محصول

سازمان باید ویژگی های محصول را مورد پایش و اندازه گیری قرار دهد تا بدین وسیله برآورده شدن الزامات محصول را تصدیق نماید. این موضوع باید در مراحل مناسب فرآیند پدیدآوری محصول مطابق با ترتیبات طرح ریزی شده انجام شود. شواهد انطباق با معیارهای پذیرش باید نگهداری شود. سوابق باید مشخص کننده فرد صادر کننده مجوز ترخیص محصول باشد. ترخیص محصول و ارائه خدمات به مشتری نباید پیش از آن که ترتیبات طرح ریزی شده به صورت رضایت بخش تکمیل شده باشند صورت گیرد, مگر آنکه به گونه دیگری توسط فرد دارای اختیار و در موارد کاربرد , توسط مشتری تصویب شده باشد.

8-3- کنترل محصول نا منطبق

سازمان باید اطمینان حاصل نماید که محصولی را که در انطباق با الزامات محصول نمی باشد, شناسایی و کنترل نموده تا از استفاده یا تحویل ناخواسته آن جلوگیری شود. یک روش اجرایی مدون باید ایجاد شود تا کنترل ها و مسئولیت ها و اختیارات مرتبط برای برخورد با محصول نا منطبق را تعریف کند. در صورت کاربرد سازمان باید با محصول نامنطبق به وسیله یک یا چند راه از راه های زیر برخورد نماید:

الف) انجام اقداماتی جهت برطرف سازی عدم انطباق های یافت شده,

ب) کسب اختیار استفاده, ترخیص یا پذیرش آن تحت مجوز ارفاقی توسط یک فرد دارای اختیارو درموارد کاربرد توسط مشتری ,

ج) انجام اقداماتی که از مصرف یا بکارگیری اصلی مورد نظر آن جلوگیری کند,

د) توسط انجام اقدامات مناسب با اثرات یا اثرات بالقوه عدم انطباق, هنگامی که محصول نا منطبق بعد از تحویل یا پس از آغاز استفاده, مشخص شده باشد. هنگامی که محصول نا منطبق اصلاح می گردد باید مورد تصدیق مجدد قرارگیرد تا انطباق آن با الزامات نشان داده شود.سوابق مربوط به ماهیت عدم انطباق ها و اقدا.مات بعدی انجام شده, از جمله مجوز های ارفاقی کسب شده, باید نگهداری شوند.

8-4- تحلیل داده ها

سازمان باید داده های مناسب را تعیین, جمع آوری و تحلیل نماید تا تناسب و اثربخشی سیستم مدیریت کیفیت را نشان دهد و ارزیابی نماید که در کدام مکان ها می تواند بهبود مستمر اثربخشی سیستم کیفیت صورت پذیرد. این موضوع باید شامل داده های بوجود آمدهبه عنوان نتایج پایش و اندازه گیری و سایر منابع مرتبط باشد. تحلیل داده ها باید اطلاعات مربوط به موارد زیر را فراهم آورد:

الف) رضایت مشتری

ب) انطباق با الزامات محصول

ج) ویژگی ها و روندهای فرآیند ها و محصولات و از جمله فرصت هایی برای اقدامات پیشگیرانه

د) تامین کنندگان

8-5- بهبود

8-5-1- بهبود مستمر

سازمان باید به طور مستمر اثربخشی سیستم مدیریت کیفیت را از طریق بکارگیری خط مشی کیفیت, اهداف کیفیت, نتایج ممیزی ها, تحلیل داده ها, اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه و بازنگری مدیریت بهبود بخشد.

8-5-2- اقدام اصلاحی

سازمان باید اقداماتی را برای برطرف سازی علت های عدم انطباق ها و به منظور جلوگیری از بروز مجدد آن ها به عمل آورد. اقدامات اصلاحی باید متناسب با اثرات عدم انطباق های بروز یافته باشند. یک روش اجرایی مدون باید ایجاد گرددتا الزامات زیر را تعریف نماید:

الف) بازنگری عدم انطباق ها (از جمله شکایات مشتریان)

ب) تعیین علل عدم انطباق ها

ج) ارزیابی نیاز به اقداماتی که اطمینان دهند, عدم انطباق ها مجددا بروز نخواهد کرد

د) تعیین و انجام اقدامات مورد نیاز

ه) سوابق نتایج اقدامات انجام شده

و) بازنگری اثربخشی اقدامات اصلاحی انجام شده.

8-5-3-اقدام پیشگیرانه

سازمان باید اقداماتی را برای حذف علل عدم انطباق های بالقوه جهت جلوگیری از بروز آن ها انجام دهد. اقدامات پیشگیرانه باید متناسب با اثرات مشکلات بالقوه باشد. یک روش اجرایی مدون باید ایجاد گردد تا الزامات زیر را تعریف نماید:

الف) تعیین عدم انطباق های بالقوه و علل آن ها

ب) ارزیابی نیاز به اقداماتی که از بروز عدم انطباق ها جلوگیری می کنند

ج) تعیین و انجام اقدامات مورد نیاز

د) سوابق نتایج اقدامات انجام شده

ه) بازنگری اثربخشی اقدامات پیشگیرانه انجام شده.

 

ISO 14001

4- الزامات سیستم مدیریت محیط زیستی

4-1- الزامات کلی

سازمان باید یک سیستم مدیریت محیط زیستی را مطابق با الزامات این استاندارد بین المللی, ایجاد, مستند, مستقر و نگهداری نماید و به طور مستمر بهبود دهد و چگونگی تحقق این الزامات را نیز مشخص نماید. سازمان باید دامنه کاربرد سیستم مدیریت محیط زیستی خود را تعریف و مدون نماید.

4-2- خط مشی محیط زیستی     

مدیریت عالی باید خط مشی محیط زیستی سازمان را تعریف و اطمینان حاصل نماید که این خط مشی مطابق با دامنه کاربرد تعریف شده سیستم مدیریت محیط زیستی و:

الف) متناسب با ماهیت, مقیاس و پیامدهای محیط زیستی فعالیت ها, محصولات و خدمات سازمان می باشد

ب) شامل تعهد به بهبود مستمر و پیشگیری از آلودگی می باشد

ج) شامل تعهد به تبعیت از الزامات قانونی قابل کاربرد و همچنین الزامات دیگری که سازمان, در ارتباط با جنبه های محیط زیستی خود, نسبت به رعایت آنها موظف گردیده است, می باشد

د) چارچوبی برای تعیین و بازنگری اهداف کلان و اهداف خرد محیط زیستی مهیا می نماید,

ه) مدون, مستقر و نگهداری شده است

و) به کلیه کسانی که برای سازمان یا از طرف آن کار می کنند, ابلاغ شده است

ز) برای عموم قابل دسترس می باشد

4-3- طرح ریزی

4-3-1- جنبه های محیط زیستی

سازمان باید برای موارد زیر اقدام به ایجاد, استقرار و نگهداری روش های اجرایی نماید:

الف) شناسایی جنبه های محیط زیستی فعالیت ها, محصولات و خدمات در چارچوب دامنه کاربرد تعریف شده سیستم مدیریت محیط زیستی که می تواند آن ها را کنترل کند و آن هایی که می تواند تحت تاثیر قرار دهد, با در نظر گرفتن توسعه های طرح ریزی شده یا جدید, یا فعالیت ها, محصولات و خدمات جدید یا تغییر یافته.

ب) تعیین آن دسته از جنبه هایی که پیامد های بارزی بر محیط زیست دارند یا می توانند داشته باشند. سازمان باید این اطلاعات را مدون سازد و به روز نگهداری نماید. سازمان باید اطمینان حاصل کند که جنبه های محیط زیستی بارز در ایجاد, استقرار و نگداری سیستم مدیریت محیط زیستی مربوطه مد نظر قرار گرفته اند.

4-3-2- الزامات قانونی و سایر الزامات

سازمان باید برای موارد زیر اقدام به ایجاد, استقرار ونگهداری روش های اجرایی نماید:

الف) شناسایی و دستیابی به الزامات قانونی و سایر الزامات قابل کاربرد که سازمان در ارتباط با جنبه های محیط زیستی خود را موظف به انجام آن ها می داند

ب) تعیین چگونگی اعمال این الزامات به جنبه های محیط زیستی سازمان

سازمان باید اطمینان حاصل کند که این الزامات قانونی و سایر الزامات قابل کاربرد که سازمان خود را موظف به انجام آن ها می داند, در ایجاد, استقرار و نگهداری سیستم مدیریت کیفیت محیط زیستی خود, مورد استفاده قرار می گیرد.

4-3-3- اهداف کلان, اهداف خرد و برنامه ها    

سازمان باید اهداف کلان و اهداف خرد محیط زیستی مدونی را در ارتباط با بخش ها و سطوح داخل سازمان ایجاد, مستقرو نگهداری نماید.. اهداف کلان و اهداف خرد باید تا آنجا که کاربرد داشته باشد, قابل اندازه گیری, و با خط مشی محیط زیستی شامل تعهد به پشگیری از آلودگی, سازگار باشند. این اهداف همچنین باید با الزامات قانونی و سایر الزامات قابل کاربرد که سازمان خود را موظف به انجام آنها می داند و نیز با بهبود مستمرمطابقت داشته باشند. سازمان باید هنگام ایجاد و بازنگری اهداف کلان و اهداف خرد, الزامات قانونی و سایرالزاماتی که نسبت به رعایت آن ها موظف گردیده و جنبه های محیط زیستی بارز خود را مدنظر قراردهد. سازمان همچنین باید گزینه های فناوری خود, الزامات مالی, عملیاتی و کسب و کار سازمان و دیدگاه های طرف های ذی نفع را مورد توجه قراردهد. سازمان باید برنامه ای را برای دستیابی به اهداف کلان و اهداف خرد ایجاد, مستقر و نگهداری نماید. این برنامه ها باید شامل موارد زیر باشد:

الف) تعیین مسئولیت ها برای دستیابی به اهداف کلان و اهداف خرد در سطوح و بخش های مرتبط سازمان

ب) ملزومات و چارچوب زمانی دستیابی به آن ها

4-4- اجرا و عملیات  

4-4-1- منابع, وظایف, مسئولیت و اختیار

مدیریت باید از در دسترس بودن منابع لازم برای ایجاد, استقرار, نگهداری و بهبود سیستم مدیریت محیط زیستی اطمینان حاصل نماید. منابع شامل منابع انسانی و مهارت های تخصصی, زیر ساخت های سازمانی, فناوری و منابع مالی می گردد.وظایف, مسئولیت ها و اختیارات باید تعیین, مدون و ابلاغ شوند تا مدیریت محیط زیستی موثر, تسهیل گردد. مدیریت عالی سازمان باید نماینده یا نمایندگان مدیریت مشخصی را منصوب نماید که صرف نظر از دیگر مسئولیت ها, باید دارای وظایف, مسئولیت ها و اختیارات مشخصی برای موارد زیر باشند:

الف) حصول اطمینان از این که یک سیستم مدیریت محیط زیستی, مطابق با الزامات این استاندارد بین المللی, ایجاد, مستقر و نگهداری شده است

ب) گزارش دهی به مدیریت عالی در خصوص عملکرد سیستم مدیریت محیط زیستی به منظور بازنگری, که شامل توصیه هایی برای بهبود می شود.

4-4-2- صلاحیت, آموزش و آگاهی

سازمان باید اطمینان حاصل نماید که هر فرد یا افرادی که برای سازمان یا از طرف آن فعالیت هایی را انجام می دهندو این فعالیت ها می توانند پیامدهای محیط زیستی بارزی را به بار آورند, واجد صلاحیت بر پایه تحصیلات, آموزش یا تجربه مناسب می باشند, و باید سوابق مرتبط را نگهداری نمایند. سازمان باید نیازهای آموزشی مرتبط با جنبه های محیط زیستی و سیستم مدیریت محیط زیستی خود را شناسایی کند. سازمان باید دوره های آموزشی یا دیگر اقدامات را به منظور برآورده نمودن این نیازها مهیا سازد, و باید سوابق مربوطه رانگهداری کند. سازمان باید نسبت به ایجاد, استقرار و نگهداری روش های اجرایی اقدام کند تا افرادی که برای یا از طرف آن کار می کنندرا نسبت به موارد زیر آگاه نماید:

الف) اهمیت انطباق با خط مشی محیط زیستی و روش های اجرایی و نیز با الزامات سیستم مدیریت محیط زیستی

ب) جنبه های محیط زیستی بارزو پیامد های باالفعل یا بالقوه مربوط به فعالیت های کاری آنان و فواید محیط زیستی ناشی از عملکرد بهبود یافته هر فرد

ج) نقش ها و مسئولیت های این افراد در انطباق با الزامات سیستم مدیریت محیط زیستی

د) عواقب بالقوه عدول از روش های اجرایی مشخص شده

4-4-3- ارتباطات

سازمان باید با توجه به جنبه های محیط زیستی و سیستم مدیریت محیط زیستی و سیستم مدیریت محیط زیستی خود, روش های اجرایی برای موارد زیر ایجاد, مستقر و نگهداری نماید:

الف) ارتباطات داخلی میان بخش ها و سطوح مختلف سازمان

ب) دریافت, مستند کردن و پاسخگویی به ارتباطات دارای موضوعیت که از سوی طرف های ذی نفع بیرون از سازمان, برقرار شده است.

سازمان باید نسبت به ارتباطات با بیرون در خصوص جنبه های محیط زیستی بارز تصمیم بگیرد و باید تصمیمات خود را مدون نماید. اگر این تصمیمات مبتنی بر برقراری ارتباط باشد, سازمان باید روش های لازم برای ارتباطات بیرونی خود را ایجاد و مستقر نماید.

4-4-4- مستند سازی

مستند سازی سیستم مدیریت محیط زیستی باید شامل موارد زیرشود:

الف) خط مشی, اهداف کلان و اهداف خرد محیط زیستی     

ب) تشریح دامنه کاربرد سیستم مدیریت محیط زیستی

ج) تشریح عناصراصلی سیستم مدیریت محیط زیستی و روابط متقابل آن ها و همچنین ارجاع به مستندات مرتبط

د) مستندات, شامل سوابقی که توسط این استاندارد بین المللی الزام شده است

ه) مستندات شامل سوابقی که توسط سازمان ضروری تشخیص داده شده اند تا از موثر بودن طرح ریزی, اجزا و کنترل فرآیند های مرتبط با جنبه های محیط زیستی بارز, اطمینان حاصل شود.

4-4-5- کنترل مستندات                                                

مستنداتی که از جانب سیستم مدیریت محیط زیستی و این استاندارد بین المللی لازم شمرده شده است باید کنتل شوند. سوابق نوع خاصی از مستندات بوده و باید مطابق با الزامات بند 4-5-4 تحت کنترل قرار گیرند. سازمان باید برای موارد زیر روش های اجرایی ایجاد, مستقر و نگهداری نمایند:

الف) تصویب مستندات عطف به کفایت آن ها پیش از انتشار

ب) بازنگری و در صورت نیاز و در صورت نیاز به روزآوری و تصویب مجدد مستندات

ج) حصول اطمینان از این که تغییرات و وضعیت ویرایش جاری مستندات مشخص باشند

د) حصول اطمینان از این که نسخه های مرتبط مستندات مورد کاربرد در مکان هایی که از آن ها استفاده می شود در دسترس باشند

ه) حصول اطمینان از این که مستندات خوانا و به راحتی قابل شناسایی هستند

و) حصول اطمینان از این که مستندات با منشا برون سازمانی, که سازمان آن ها را برای طرح ریزی و اجرای سیستم مدیریت محیط زیستی مورد نیاز می داند,شناسایی شده اند و توزیع آن ها تحت کنترل می باشد

ز) پیشگیری از استفاده ناخواسته از مدارک منسوخ ودر صورتی که این مدارک به هر دلیل همچنان نگهداری می شونداز روش مناسب برای شناسایی آن ها استفاده شود.

4-4-6- کنترل عملیات

سازمان باید عملیاتی راکه با جنبه های محیط زیستی بارز شناسایی شده در ارتباط می باشند و با خط مشی محیط زیستی, اهداف کلان و اهداف خرد هم خوانی دارند, مشخص و طرح ریزی نمایند تا نسبت به انجام آن ها تحت شرایط مشخص شده و از طریق زیر اطمینان حاصل کند.

الف) ایجاد استقرار و نگهداری روشهای اجرایی مدون برای کنترل شرایطی که نبود آن ها ممکن است منجر به انحراف از خطمشی اهداف کلان و اهداف خرد محیط زیستی گردد

ب) تصریح معیارهای عملیاتی در روش های اجرایی

ج) ایجاد, استقرار و نگهداری روش های اجرایی مرتبط با جنبه های محیط زیستی بارز شناسایی شده کالا ها و خدمات مورد استفاده سازمان و همچنین ابلاغ روش های اجرایی و الزامات قابل کاربرد به تامین کنندگان, از جمله پیمانکاران.

4-4-7- واکنش و آمادگی در شرایط اضطراری 

سازمان باید روش های اجرایی را برای شناسایی و نحوه واکنش در شرایط اضطراری بالقوه و حوادث بالقوه ای که می توانند منجر به بروز پیامد ها بر محیط زیست گردند ایجادمستقر و نگهداری نمایند. سازمان باید نسبت به شرایط اضطراری بالفعل و حوادث واکنش نشان دهد و از پیامدهای محیط زیستی نامطلوب مرتبط پیشگیری کند یا شدت آن ها را کاهش دهد. سازمان باید به طور ادواری و هر جا که امکان پذیر باشداین روش های اجرایی را به آزمایش بگذارد.

4-5- بررسی      

4-5-1- پایش و اندازه گیری

 سازمان باید روش های اجرایی را ایجاد مستقر و نگهداری نماید تا مشخصه های کلیدی عملیات خود را که می توانند پبامد محیط زیستی بارزی داشته باشند به طور منظم پایش و اندازه گیری نماید این روش های اجرایی باید شامل مستند کردن اطلاعاتی گردد که عملکردکنترل های عملیاتی قابل کاربرد و انطباق با اهداف کلان و خرد سازمان را پایش نماید. سازمان باید اطمینان حاصل نماید که تجهیزات پایش و اندازه گیری مورد استفاده کالیبره بوده یا تصدیق شد ه ومورد نگهداری قرار گرفته و سوابق مرتبط نیز در این باره حفظ شده است.

4-5-2- ارزیابی انطباق

4-5-2-1 سازمان باید مطابق با تعهد انطباق خود روش های اجرایی را برای ارزیابی ادواری انطباق خود باالزامات قانونی قابل کاربرد,ایجاد, مستقر ونگهداری نماید. سازمان باید سوابق نتایج مربوط به ارزیابی های دوره ای رانگهداری نماید.

4-5-2-2- سازمان باید انطباق باسایر الزاماتی که خود را نسبت به رعایت آن ها موظف نموده است را ارزیابی کند. سازمان در صورت تمایل می تواند این ارزیابی را با ارزیابی انطباق با الزامات قانونی مورد اشاره در بند 4-5-2-1- ترکیب کند یا برای آن روش های اجرایی جداگانه ایجاد نماید. سازمان باید سوابق نتایج مربوط به ارزیابی های دوره ای را نگهداری نماید.

4-5-3- عدم انطباق، اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه

سازمان باید روش های اجرایی را برای پرداختن به عدم اتطباق های بالقوه و بالفعل و نیز برای انجام اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه ایجاد مستقر و نگهداری کند. این روش های اجرایی باید الزاماتی را برای موارد زیر تعریف نماید:

الف) شناسایی و اصلاح و عدم انطباق ها و انجام اقداماتی برای کاهش پیامدهای محیط زیستی آن ها

ب) بررسی عدم انطباق ها، شناسایی علت ها و انجام اقداماتی به منظور اجتناب از بروز مجدد آن ها

ج) ارزیابی نیاز به اقدام برای پیشگیری از عدم انطباق ها و اجرای اقدامات مناسب به منظور جلوگیری از رخداد آنها

د) ثبت نتایج اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه انجام شده

ه) بازنگری اثر بخشی اقدامات اصلاحی و اقدامات پیشگیرانه انجام شده.

اقداماتی که بدین ترتیب انجام می گیرند باید با میزان مشکلات و پیامدهای محیط زیستی متصل به آن ها متناسب باشند. سازمان باید اطمینان حاصل کندکه هر تغییر لازم در مستندسازی سیستم مدیریت محیط زیستی اعمال می گردد.

4-5-4- کنترل سوابق

سازمان باید هرگونه سوابق مورد نیاز را به منظور اثبات انطباق با الزامات سیستم مدیریت محیط زیستی خود و این استاندارد بین المللی و نتایج حاصله را، ایجاد و نگهداری نماید.سازمان باید روش های اجرایی برای شناسایی، انبارش، حفاظت، بازیابی، نگهداری و امحاءسوابق، ایجاد، مستقر و نگهداری نماید. سوابق باید خوانا، قابل شناساییو قابل ردیابی باشند.

4-5-5- ممیزی داخلی

سازمان باید اطمینان حاصل کند که ممیزی های داخلی سیستم مدیریت محیط زیستی در دوره های زمانی برنامه ریزی شده امجام می شوند تا بدینوسیله:

الف) معین شود که سیستم مدیریت محیط زیستی:

1-     با ترتیبات طرح ریزی شدهبرای مدیریت محیط زیستی شامل الزامات این استاندارد بین المللی انطباق دارد

2-     به طور مناسب مستقر شده و نگهداری می شود

ب) اطلاعات مربوط به نتایج ممیزی ها جهت ارائه به مدیریت فراهم گردد.

برنامه های ممیزی باید توسط سازمان با توجه به اهمیت محیط زیستی عملیات مرتبط و نتایج ممیزی های قبلی، طرح ریزی، ایجاد، مستقر و نگهداری شوند.روش های اجرایی ممیزی باید ایجاد، مستقر و نگهداری شوندکه موارد زیر را شامل می گردد:

-         مسئولیت هاو الزامات برای طرح ریزی و انجام ممیزی ها، گزارش نتایج و حفظ سوابق مربوط

-         تعیین معیارها، دامنه کاربرد، تواتر و روش های ممیزی.

در انتخاب ممیزین و انجام ممیزی ها باید نسبت به واقع بینی و بی طرف بودن فرآیند ممیزی اطمینان حاصل شود.

4-6- بازنگری مدیریت

مدیریت عالی باید در فواصل طرح ریزی شده، سیستم مدیریت محیط زیستی سازمان را بازنگری نماید تا نسبت به تداوم تناسب، کفایت و اثربخشی آن اطمینان حاصل نماید. بازنگری ها باید دربرگیرنده ارزیابی فرصت های بهبود و تغییرات مورد نیاز در سیستم مدیریت محیط زیستی شامل خط مشی محیط زیستی، اهداف کلان و اهداف خرد محیط زیستی باشند. سوابق مربوط به بازنگری مدیریت باید نگهداری شوند. ورودی های بازنگری مدیریت باید شامل موارد زیر باشد:

الف) نتایج ممیری های داخلی و ارزیابی های انطباق با الزامات قانونی و دیگر الزاماتی که سازمان خود را موظف به رعایت آن ها می داند.

ب) ارتباطات از سوی طرف های ذی نفع برون سازمانیف شامل شکایت ها

ج) عملکرد محیط زیستی سازمان

د) میزان برآورده شدن اهداف کلان و اهداف خرد

ه) وضعیت اقداما تاصلاحی و پیشگیرانه

و) پیگیری اقدامات مربوط به بازنگری مدیریت قبلی

ز) تغییر شرایط حاکم، شامل توسعه ها در قوانین و سایر الزاما تمرتبط با جنبه های محیط زیستی سازمان

ح) توصیه هایی برای بهبود.

خروجی های بازنگری مدیریت باید شامل هرگون هتصمیم و اقدامات مرتبط با تغییرات امکان پذیر در خط مشی، اهداف کلان، اهداف خرد محیط زیستی و دیگر عناصر سیستم مدیریت محیط زیستی در سازگاری با تعهد به بهبود مستمر باشند.

 

OHSAS 18001

4-الزامات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی

 4-1- الزامات عمومی

سازمان باید یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی را مطابق با الزامات این استاندارد OHSAS ایجاد، مستند، مستقر و نگهداری نماید و به طور مستمر بهبود دهد و چگونگی تحقق این الزامات رانیز مشخص نماید.

4-2- خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی                                                               

مدیریت عالی باید خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی سازمان را تعریف و تصویب نموده و اطمینان پیدا کند که این خط مشی مطابق با دامنه کاربرد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی آن بوده و :

الف) متناسب با ماهیت و مقیاس ریسک های ایمنی و بهداشت شغلی سازمان است

ب) شامل تعهد به پیشگیری از مصدومیت و بیماری و بهبود مستمر مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی و عملکرد ایمنی و بهداشت شغلی است

ج) شامل تعهد به دست کم انطباق با الزامات قانونی قابل کاربرد و دیگر الزاماتی است که سازمان در ارتباط با خطرات ایمنی و بهداشت شغلی خود نسبت به رعایت آن ها موظف گردیده است

د) چارچوبی برای تعیین و بازنگری اهداف ایمنی و بهداشت شغلی فراهم می نماید

ه) مدون، مستقرو نگهداری شده است

و) به تمامی افرادی که تحت کنترل سازمان کار می کنند، با هدف آگاه کردن آنان از تمامی تعهدات ایمنی و بهداشت شغلی فردی خود، ابلاغ شده است

ز) در دسترس طرف های ذی نفع قرار دارد

ح) به طور دوره ای بازنگری می شود تا این اطمینان حاصل گرددکه مرتبط و متناسب با سازمان باقی مانده است.

4-3- طرح ریزی

4-3-1- شناسایی خطر، ارزیابی ریسکو تعیین کنترل ها

سارمان باید برای شناسایی متداوم خطر، ارزیابی ریسکو تعیین کنترل های مورد نیاز، اقدام به ایجاد، استقرار و نگهداری روش ها اجرایی نماید.روش های اجرایی شناسایی خطر و ازریابی ریسک باید موارد زیر را در نظر داشته باشید:

الف) فعالیت های عادی و غیر عادی

ب) فعالیت کلیه افرادی که به محیط کار دسترسی دارند(از جمله پیمانکاران و بازدید کنندگان)

ج) رفتار انسانی، قابلیت ها ودیگر عوامل انسانی

د) خطرات شناسایی شده با منشا بیرونی محیط کار که قابلیت تاثیرگذاری نامطلوب بر ایمنی و بهداشت افراد تحت کنترل سازمان را درون محیط کار دارند

ه) خطرات ایجاد شده در مجاورت محیط کار به واسطه فعالیت های مربوط به کار که تحت کنترل سازمان سامان هستند.

یادآوری1: ممکن است مناسب تر آن باشد که چنین خطراتی به عنوان یک جنبه زیست محیطی ارزیابی شوند.

و) زیرساخت ها، تجهیزات و مواد موجود در محیط کار، چه توسط سازمان فراهم شده باشد و چه توسط دیگران

ز) تغییرات انجام شده یا تغییرات پیشنهاد شده در سازمان، فعالیت ها، یا مواد آن

ح) اصلاحات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی، شامل تغییرات موقتی و پیامد های آن ها بر عملیات، فرآیندها و فعالیت ها

ط) هرگونه تعهدات قانونی قابل کاربرد مربوط به ارزیابی ریسک و استقرارکنترل های لازم

ی) طراحی محدوده های کاری، فرآیندها، تاسیسات، ماشین آلات/ تجهیزات، روش های اجرایی عملیاتی و سازمان کاری، شامل تطبیق آن ها با قابلیت های انسانی.

متدولوژی سازمان برای شناسایی خطرو ارزیابی ریسک باید:

الف) متناسب با دامنه کاربرد، ماهیت و زمانبندی تعریف گرددتا اطمینان حاصل شودکه بیشتر پیشگیرانه عمل می نماید تا واکنشی

ب) شناسایی، اولویت بندی و مستند سازی ریسک هاو بکارگیری کنترل ها را به طور متناسب، میسر نماید.

به منظور مدیریت تغییر، سازمان باید خطرات ایمنی و بهداشت شغلی مرتبط با تغییرات در سازمان، سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی یا فعالیت های را قبل از انجام چنین تغییراتی شناسایی نماید. سازمان باید اطمینان حاصل نماید که نتایج این ارزیابی هابه هنگام تعیین کنترل ها در نظر گرفته می شوند.هنگام تعیین کنترل ها یا در نظر گرفتن تغییرات در کنترل های موجود، کاهش ریسک باید مطابق با سلسله مراتب زیر مورد توجه قرار گیرد:

الف) حذف

ب) جایگزینی

ج) کنترل های مهندسی

د) علائم / هشدارها و یاکنترل های اجرایی / اداری

ه) تجهیزات حفاظت فردی.

سازمان باید نتایج شناسایی خطرات، ارزیابی های ریسک و کنترل های تعیین شده را مدون نمایدو به روز نگهداری کند.سازمان باید اطمینان حاصل نماید که ریسک های ایمنی و بهداشت شغلی و کنترل های تعیین شده به هنگام ایجاد، استقرار و نگهداری سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی آن مورد نظر قرار گرفته است.

4-3-2- الزامات قانونی و سایر الزامات

سازمان باید روش هایاجرایی برای شناسایی و دستیابی به الزامات قانونی و دیگر الزامات ایمنی و بهداشت شغلی که در سازمان کاربرد دارد، ایجاد، مستقر ونگهداری نماید. سازمان باید اطمینان حاصل کند که این الزامات قانونی و دیگر الزامات قابل کاربرد که سارمان خود را موظف به رعایت آن ها می داند، در ایجاد، استقرار و نگهداری سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی مورد توجه قرار گرفته است. سازمان باید این اطلاعات را به روز نگهداری نماید. سازمان باید اطلاعات مربوط به الزامات قانونی و دیگر الزامات را به افرادی که تحت کنترل سازمان کار می کنند و سایر طرف های ذی نفع مرتبط نماید.

4-3-3- اهداف و برنامه ها       

سازمان باید اهداف ایمنی و بهداشت شغلی مدونی را در ارتباط با بخش ها و سطوح درون سازمان، ایجاد، مستقر و نگهداری نماید. اهداف باید، تا آنجا که کاربرد داشته باشد، قابل اندازه گیری بوده و با خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی، از جمله تعهد به پیشگیری از مصدومیت و بیماری، پیروی از الزامات قانونی و دیگر الزامات قابل کاربردکه سازمان خود را موظف به رعایت آن ها می داند و بهبود مستمر، سازگار باشند. یک سازمان باید هنگام ایجاد و بازنگری اهداف خود، الزامات قانونی و دیگر الزاماتی که خود را موظف به رعایت آن ها می داند و ریسک های ایمنی و بهداشت شغلی خود را در نظر داشته باشد. همچنین سازمان باید گزینه های فن آوری خود، الزامات مالی، عملیاتی و کسب و کار خود و دیدگاه های طرف های ذی نفع را مورد توجه قرار دهد. سازمان باید برنامه هایی را به منظور دستیابی به اهداف خود ایجاد، مستقر و نگهداری کند. برنامه ها باید لا اقل شامل موارد زیر باشد:

الف) تعیین مسئولیت ها و اختیارات برای دستیابی به اهداف در سطوح و بخش های مرتبط سازمان

ب) ملزومات و چارچوب زمانی دستیابی به اهداف.

برنامه ها باید در فواصل زمانی منظم و برنامه ریزی شده بازنگری و در صورت لزوم تعدیل شوند تا این اطمینان حاصل گرددکه دستیابی به اهداف صورت می گیرد.

4-4- اجرا و عملیات

4-4-1- منابع، وظایف، مسئولیت، پاسخگویی و اختیار

مدیریت عالی باید مسئولیت نهایی برای ایمنی و بهداشت شغلی و سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی را بر عهده گیرد. مدیریت عالی باید تعهد خود را به وسیله موارد زیر اثبات نماید:

الف) حصول اطمینان از در دسترس بودن منابع ضروری برای ایجاد، استقرار، نگهداری و بهبود سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی

ب) تعریف وظایف، تخصیص مسئولیت ها و پاسخگویی ها و تفویض اختیارات، به منظور تسهیل مدیریت اثر بخش ایمنی و بهداشت شغلی، وظایف، مسئولیت ها، پاسخگویی ها و اختیارات باید مدونو ابلاغ گردد. سازمان باید عضوی از سطح مدیریت عالی را، با مسئولیت مشخص برای ایمنی و بهداشت شغلی و با صرف نظر از دیگر مسئولیت ها، با وظایف و اختیارات تعریف شده برای موارد زیر منصوب نماید:

الف) حصول اطمینان از اینکه سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی مطابق با استاندارد OHSAS ایجاد، مستقر و نگهداری شده است

ب) حصول اطمینان از اینکه گزارش های عملکرد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی به منظور بازنگری به مدیریت عالی ارائه شده و به عنوان مبنایی برای بهبود سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی مورد استفاده قرار گیرد.

یادآوری: منصوب شده مدیریت عالی ممکن است برخی از وظایف خود را در حالی که همچنان پاسخگوی مسئولیت ها باشد به نماینده های مدیریت زیر دست تفویض نماید. هویت منصوب شده مدیریت عالی باید برای تمامی افرادی که تحت کنترل سازمان کار می کنند، محرز باشد. تمامی افراد با مسئولیت های مدیریتی باید تعهد خود را ه بهبود مستمرعملکرد ایمنی و بهداشت شغلی اثبات کنند. سازمان باید اطمینان حاصل کند که افراد در محیط کار مسئولیت در قبال جنبه های ایمنی و بهداشت شغلی تحت کنترل خود، از جمله تبعیت از الزامات ایمنی و بهداشت شغلی قابل کاربرد در سازمان، را برعهده گرفته اند.

4-4-2- صلاحیت، آموزش و آگاهی

سازمان باید اطمینان حاصل نماید که هر فردی که تحت کنترل سازمان وظایفی را انجام می دهدکه می تواند پیامد ایمنی و بهداشت شغلی داشته باشد، واجد صلاحیت بر اساس تحصیلات، آموزش یا تجربه مناسب می باشد و باید سوابق مربوطه را نگهداری کند.سازمان باید نیازهای آموزشی مرتبط با ریسک های ایمنی و بهداشت شغلی خود و سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت خود را شناسایی کند. سازمان باید آموزش یا دیگر اقدامات را برای برآورده نمودن این نیازها فراهم نماید، اثربخشی آموزش یا اقدامات انجام شده را ارزیابی کند و سوابق مربوطه را نگهداری نماید. سازمان باید روش های اجرایی ایجاد، مستقر و نگهداری کند تا افرادی که تحت کنترل سازمان کار می کنند را از موارد زیر آگاه سازد:

الف) عواقب بالفعل یا بالقوه ایمنی و بهداشت شغلی فعالیت های کاری آنان، رفتار آنان و مزایای ایمنی و بهداشت شغلی عملکردفردی بهبود یافته

ب) وظایف و مسئولیت های آنان و اهمیت در دستیابی به انطباق با خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی و زوش های اجرایی و الزامات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی، از جمله الزامات آمادگی و واکنش در شرایط اضطراری

ج) عواقب بالقوه عدول از روش های اجرایی مشخص شده.

روش های اجرایی آموزش باید سطوح مختلف موارد زیررا در نظر داشته باشد:

الف) مسئولیت، توانایی، سواد و مهارت های کلامی

ب) ریسک.

4-4-3- ارتباطات، مشارکت و مشاوره  

4-4-3-1- ارتباطات

سازمان باید باتوجه به خطرات ایمنی و بهداشت شغلی و سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی خود، روش های اجرایی برای مورد زیر ایجاد، مستقرو نگهداری نماید:

الف) ارتباطات داخلی میان سطوح و بخش های مختلف سازمان

ب) ارتباطات با پیمانکاران و دیگر بازدیدکنندگان محیط کار

ج) دریافت، مستند کردن و پاسخگویی به ارتباطات دارای موضوعیت که از سوی طرفهای ذی نفع بیرون از سازمان برقرار شده است.

4-4-3-2- مشارکت و مشاوره

سازمان باید روش های اجرایی برای موارد زیر ایجاد، مستقر و نگهداری نماید:

الف) مشارکت کارگران از طریق:

  • مشارکت مناسب در شناسایی خطر، ارزیابی های ریسک و تعیین کنترل ها
  • مشارکت مناسب در بررسی رویداد
  • مشارکت مناسب در تدوین و بازنگری خط مشی ها و اهداف ایمنی و بهداشت شغلی
  • مشاوره در جایی که تغییراتی صورت می گیرد که بر ایمنی و بهداشت شغلی آنان تاثیر می گذارد
  • عمل نمودن به عنوان نماینده در خصوص موضوعات ایمنی و بهداشت شغلی.               

 کارگران باید از ترتیبات مشارکت خود، از جمله این که چه کسی نماینده آنان در موضوعات ایمنی و بهداشت شغلی است، آگاه باشند.

ب) مشاوره با پیمانکاران در جایی که تغییراتی صورت می گیرد که بر ایمنی و بهداشت شغلی آنان تاثیر می گذارد. سازمان باید اطمینان حاصل پیدا کند که طرف های ذی نفع مرتبط خارج از سازمان، در زمان مقتضی، درباره موضوعات ایمنی و بهداشت شغلی مورد مشاوره قرار می گیرند.

4-4-4- مستند سازی

مستند سازی سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی باید شامل موارد زیر باشد:

الف) خط مشی و اهداف ایمنی و بهداشت شغلی

ب) تشریح دامنه کاربرد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی

ج) تشریح عناصر اصلی سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی و روابط متقابل آن ها و ارجاع به مستندات مربوطه

د) مستندات، از جمله سوابقی که این استاندارد OHSAS آن ها را الزام نموده است

ه) مستندات از جمله سوابقی که توسط سازمان ضروری تشخیص داده شده اندتا از موثر بودن طرح ریزیاجرا و کنترل فرآیندهای مرتبط با مدیریت ریسک های ایمنی و بهداشت شغلی خود اطمینان حاصل نماید.

4-4-5- کنترل مستندات

مستنداتی که توسط سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی و این استاندارد OHSAS الزام شده اندباید کنترل شوند.سازمان باید برای موارد زیر روش های اجرایی ایجادمستقر و نگهداری نماید:

الف) تصویب مستندات جهت کفایت آن ها پیش از انتشار

ب) بازنگری و در صورت نیاز به روزآوری و تصویب مجدد مستندات

ج) این اطمینان حاصل گردد که تغییرات و وضعیت ویرایش جاری مستندات مشخص باشند

د) حصول اطمینان از این که نسخه های مستندات مورد کاربرد در محل های استفاده از آن ها در دسترس می باشد

ه) حصول اطمینان از این که خوانا و به آسانی قابل شناسایی هستند

و) حصول اطمینان از این که مستندات با منشا برون سازمانی که سازمان آن ها برای طرح ریزی و عملیات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی لازم می داند شناسایی شده اند و توزیع آن ها تحت کنترل است

ز) پیشگیری از استفاده ناخواسته از مستندات منسوخ و در صورتی که این مستندات به هر دلیل همچنان نگهداری می شوند به طور مناسب شناسایی می گردند.

4-4-6- کنترل عملیات

سازمان باید عملیات و فعالیت هایی که مرتبط باخطر های شناسایی شده هستند را در جایی که استقرار کنترل ها برای مدیریت ریسک ایمنی و بهداشت شغلی ضروری است تعیین نماید. این کار باید شامل مدیریت تغییر باشد.

سازمان باید برای این عملیات و فعالیت ها موارد زیر را مستقر و نگهداری نماید:

الف) کنترل های عملیاتی، به طوری که برای سازمان و فعالیت های آن قابل کاربرد باشد سازمان باید آن کنترل های عملیاتی ر ابا کل سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی خود یکپارچه سازد

ب) کنترل های مربوط به کالاها، تجهیزات و خدمات خریداری شده

ج) کنترل های مربوط به پیمانکاران و دیگر بازدیدکنندگان محیط کار

د) روش های اجرایی مدون برای پوشش دادن وضعیت هایی که نبود آن ها می تواند موجب انحراف از خط مشی و اهداف ایمنی و بهداشت شغلی شود

ه) تصریح معیارهای عملیاتی در جایی که نبود آنها می تواند موجب انحراف از خط مشی و اهداف ایمنی و بهداشت شغلی شود.

4-4-7- آمادگی و واکنش در شرایط اضطراری

سازمان باید روش های اجرایی برای موارد زیر ایجاد، مستقر و نگهداری نماید:

الف) شناسایی زمینه های بالقوه برای وضعیت های اضطراری

ب) واکنش در برابر چنین وضعیت های اضطراری.

سازمان باید در برابر وضعیت های اضطراری بالفعل واکنش نشان دهدو از عواقب نامطلوب ایمنی و بهداشت شغلی مربوطه پیشگیری نماید یا شدت آن ها را کاهش دهد. سازمن در طرح ریزی واکنش در شرایط اضطراری خود باید نیازهای طرف های ذی نفع مربوطه، برا ی مثال، خدمات شرایط اضطراری و همسایگان را در نظر داشته باشد. همچنین سازمان باید، هر جا که امکان پذیر باشد، روش های اجرایی واکنش در وضعیت های اضطراری خود را، به طور دوره ای، و در موارد مقتضی با مشارکت طرف های ذی نفع مربوطه به آزمایش بگذارد. سازمان باید به طور دوره ای روش های اجرایی آمادگی و واکنش در شرایط اضطراری خود را  بازنگری، و هر جا که لازم باشد تجدید نظر نماید. این کار به ویژه باید بعد از آزمایش دوره ای و رخداد وضعیت های اضطراری صورت گیرد.

4-5- بررسی

4-5-1- اندازه گیری و پایش عملکرد

سازمان باید روش های اجرای، ایجاد، مستقر و نگهداری، نماید تا عملکرد ایمنی و بهداشت شغلی را به طور منظم پایش و اندازه گیری نماید. این روش های اجرایی باید برا ی موارد زیر تهیه شوند:

الف) هر دوی شاخص های کیفی و کمی، متناسب با نیازهای سازمان

ب) پایش میزان برآورده شدن اهداف ایمنی و بهداشت  شغلی سازمان

ج) پایش اثر بخشی کنترل ها ( برای بهداشت و همچنین برای ایمنی)

د) شاخص های پیشگیرانه عملکرد که انطباق با برنامه های ایمنی و بهداشت  شغلی، کنترل ها و معیارهای عملیاتی را پایش می کند

ه) شاخص های واکنشی عملکرد که بیماری، رویدادها ودیگر شواهد عملکرد نامناسب ایمنی و بهداشت شغلی در گذشته را پایش کی کند

و) ثبت داده ها ونتایج پایش و اندازه گیری به طوری که جهت تسهیل تجزیه و تحلیل اقدام پیشگیرانه و اقدام اصلاحی بعدی کفایت نماید.

اگر تجهیزاتی برای پایش و اندازه گیری عملکرد مورد نیاز باشد،سازمان باید در موارد مقتضی روش های اجرایی برای کالیبراسیون و نگهداری چنین تجهیزاتی ایجاد و حفظ نماید.سوابق فعالیتها و نتایج کالبیراسیون باید حفظ شود.

4-5-2- ارزیابی انطباق

4-5-2-1- سازمان باید در راستای الزامات قانونی، روش های اجرایی برا ی ارزیابی دوره ای رعایت الزامات قانونی قابل کاربرد ایجاد، مستقر و نگهداری نماید.سازمان باید سوابق نتایج ارزیابی های دوره ای را نگهداری کند.

4-5-2-2- سازمان باید رعایت دیگر الزامات که خود را موظف به پیروی از آن ها می داند را ارزیابی نماید. سازمان ممکن است تمایل داشته باشد که این ارزیابی را با ارزیابی رعایت الزامات قانونی توام نماید یا روش های اجرایی جداگانه ایجاد کند.

4-5-3- بررسی رویداد، عدم انطباق، اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه

4-5-3-1- بررسی رویداد

سازمان باید روش های اجرایی برای ثبت، بررسی و تجزیه و تحلیل رویدادها جهت موارد زیر ایجاد، مستقر و نگهداری کند:

الف) تعیین نقایص اساسی ایمنی و بهداشت شغلی و دیگر عواملی که ممکن است علت یا مسبب بروز رویدادها باشند

ب) شناسایی نیاز به اقدام اصلاحی

ج) شناسایی فرصت ها برای اقدام پیشگیرانه

د) شناسایی فرصت ها برای بهبود مستمر

ه) اطلاع رسانی نتایج اینگونه بررسی ها

بررسی ها باید به طور زمانبندی شده انجام شوند.به هر گونه نیاز شناسایی شده به اقدام اصلاحی یا فرصت های اقدام پیشگیرانه باید مطابق با بخش های مربوطه در 4-5-3-2 پرداخته شود. نتایج بررسی های رویداد باید مدون و نگهداری گردد.

4-5-3-2- عدم انطباق، اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه

سازمان باید روش های اجرایی برا ی پرداختن به عدم انطباق های بالفعل و بالقوه و انجام اقدام اصلاحی و اقدام  پیشگیرانه ایجاد، مستقر و نگهداری نماید. این روش های اجرایی باید الزاماتی را برای موارد زیر تعریف نمایند:

الف) شناسایی و اصلاح  عدم انطباق ها و انجام اقدام هایی به منظور کاهش عواقب ایمنی و بهداشت شغلی آنها

ب) بررسی عدم انطباق ها، تعیین علت آن ها و انجام اقداماتی به منظور جلوگیری از رخداد مجدد آن ها

ج) ارزیابی نیاز به اقدام به منظور پیشگیری از عدم انطباق و اجرای اقدامات مناسب که برای جلوگیری از رخداد آنها طراحی می شود

د) ثبت و ابلاغ نتایج اقدام  اصلاحی و اقدام پیشگیرانه انجام شده

ه) بازنگری اثربخشی اقدام پیشگیرانه انجام شده.

هرجا شناسایی شود که اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه موجب خطرات جدید یا تغییر در خطرا تموجود یا نیاز به کنترل های جدید یا تغییر در کنترل های موجود می گردد، روش اجرایی باید الزام نماید که اقدامات پیشنهادی باید قبل از اجرا مورد ارزیابی ریسک قرار گیرند. هرگونه اقدام اصلاحی یا اقدام پیشگیرانه ای که برای حذف علت های عدم انطباق بالفعل و بالقوه انجام می شود باید متناسب با میزان مشکلات باشد و با ریسک ایمنی و بهداشت  شغلی پیش رو تناسب داشته باشد. سازمان باید اطمینان حاصل نماید که هر گونه تغییرات مورد نیاز که از اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه ناشی می شوند، در سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی مستند سازی می شوند.

4-5-4- کنترل سوابق

سازمان باید هرگونه سوابق مورد نیاز به منظور اثبات انطباق با الزامات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی خود و این استاندارد OH SAS و نتایج حاصل را ایجاد و نگهداری نماید. سازمان باید روش اجرایی برای شناسایی، انبارش، حفاظت، بازیابی، نگهداری و امحای سوابق، مستقر و نگهداری نماید.سوابق باید خوانا، قابل شناسایی و قابل ارزیابی باشند.

4-5-5- ممیزی داخلی

سازمان باید اطمینان حاصل نماید که ممیزی های داخلی سیستم ایمنی و بهداشت شغلی در دوره های زمانی برنامه ریزی شده انجام می شوند تا بدین وسیله:

الف) معین شود که سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی:

1-     با ترتیبات طرح ریزی شده برای دیریت ایمنی و بهداشت شغلی از جمله الزامات این استاندارد OHSAS انطباق دارد

2-     به طور مناسب مستقر ونگهداری می شود

3-     در برآورده نمودن خط مشی و اهداف سازمان اثربخش است

ب) اطلاعات مربوط به نتایج ممیزی ها برای ارائه به مدیریت فراهم شود.

برنامه ممیزی باید براساس نتایج ارزیابی های ریسک فعالیت های سازمان و نتایج ممیزی های قبلی، توسط سازمان  طرح ریزی، ایجاد، مستقر ونگهداری گردد. روش های اجرایی ممیزی باید ایجاد، مستقرونگهداری شود، به طوری که در آن ها موارد زیر مورد توجه قرار گیرد:

الف) مسئولیت ها، صلاحیت ها و الزامات برای طرح ریزی و انجام ممیزی ها، گزارش نتایج و نگهداری سوابق مربوطه

ب) تعیین معیارها، دامنه کاربرد، فراوانی و روش های ممیزی.

در انتخاب ممیزان و انجام ممیزی ها باید نسبت به واقع بینی و بی طرف بودن فرآیند ممیزی اطمینان حاصل شود.

4-6- بازنگری مدیریت

مدیریت عالی باید سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی سازمان را در فواصل زمانی برنامه ریزی شده، بازنگری نماید تا از تناسب، کفایت و اثربخشی مستمر آن اطمینان حاصل کند. بازنگری ها باید شامل ارزیابی فرصت های بهبود و تغییرات مورد نیاز در سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی و اهداف ایمنی و بهداشت  شغلی باشد.

سوابق بازنگری های مدیریت باید نگهداری شوند. ورودی های بازنگری های مدیریت باید شامل موارد زیر باشد:

الف) نتایج ممیزی های داخلی و ارزشیابی های رعایت الزامات قانونی و سایر الزامات قابل کاربرد که سازمان خود را موظف به پیروی از آن ها می داند

ب) نتایج مشارکت و مشاوره

ج) ارتباطات مرتبط از سوی طرف های ذی نفع برون سازمانی از جمله شکایت ها

د) عملکرد ایمنی و بهداشت شغلی سازمان

ه) میزان برآورده شدن اهداف

و) وضعیت بررسی رویداد، اقدامات اصلاحی و اقدامات پیشگیرانه

ز) پیگیری اقدامات مربوط به بازنگری های مدیریت قبلی

ح) تغییر شرایط حاکم، از جمله توسعه ها در قوانین و سایر الزامات ایمنی و بهداشت شغلی

ط) توصیه هایی برای بهبود.

خروجی های بازنگری های مدیریت باید متناسب با تعهد سازمان به بهبود مستمر باشد شامل هرگونه تصمیمات و اقدامات مربوطه به تغییرات ممکن در موارد زیر باشد:

الف) عملکرد ایمنی و بهداشت شغلی

ب) خط مشی و اهداف ایمنی و بهداشت شغلی

ج) منابع

د) سایر عناصر سیستم مدیریت ایمنی  وبهداشت شغلی.

خروجی های بازنگری مدیریت باید برای اطلاع رسانی و مشاوره در دسترس باشند.  

 

  
نویسنده : محمد رضا صادقی بنیس ; ساعت ٧:٠٢ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٥ مهر ،۱۳۸٩

متن کامل سه استاندارد 9001:2008 و 14001:2004 و OHSAS 18001:2007

4- سیستم مدیریت کیفیت

4-1- الزامات عمومی

سازمان باید سیستم مدیریت کیفیتی را مطابق با الزامات این استاندارد بین المللی ایجاد ،مستند ،مستقر و نگهداری نماید و به طور مستمر اثر بخشی آنرا بهبود دهد .

سازمان باید :

الف) فرآیند های مورد نیاز سیستم مدیریت کیفیت و کاربرد آنها را در سراسر سازمان تعیین نماید .

ب) توالی و تاثیرات متقابل این فرآیند ها را معین نماید .

ج)معیارها و روش هایی را معین نماید تا بدین وسیله از اثر بخشی اجراء و کنترل این فرآیند ها اطمینان حاصل نماید .

د) از در دسترس بودن منابع و اطلاعات مورد نیاز برای پشتیبانی اجراء و پایش این فرآیند ها ، اطمینان حاصل نماید .

ه)این فرآیند ها را مورد پایش ، در صورت کاربرد اندازه گیری و تحلیل قرار دهد و

و) اقدامات لازم برای دستیابی به نتایج طرح ریزی شده و نیز بهبود مستمر این فرآیند ها را به عمل آورد .

این فرآیند ها با ید مطابق با الزامات این استاندارد بین المللی توسط سازمان مدیریت شوند .

هنگامی که سازمان فرآیندهائی را که بر انطباق محصول با الزامات تاثیر می گذارند به بیرون از سازمان واگذار نماید ، باید از کنترل اینگونه فرآیندها اطمینان حاصل نماید . نوع و گستره کنترل هائی که برای این گونه فرآیند های برون سپاری شده اعمال می گردد ، باید در سیستم مدیریت کیفیت تعریف شود .

یادآوری 1 : فرآیندهایی که برای سیستم مدیریت کیفیت اشاره شده در بالا مورد نیاز هستند ، شامل فرآیندهای فعالیت های مدیریتی ، فراهم ساختن منابع ، پدید آوری محصول و اندازه گیری ، تحلیل و بهبود مب گردند .

یادآوری 2 : فرآیند ((برون سپاری شده )) ، فرآیندی است که سازمان برای سیستم مدیریت کیفیت خود به آن نیاز دارد و اجرای آن فرآیند را به طرف برون سازمانی واگذار کرده است .

یادآوری 3 : اطمینان از کنترل فرآیند های برون سپاری شده رافع مسئولیت سازمان در انطباق با تمام الزامات مشتری ، قانونی و دولتی نیست . نوع و گستره کنترل هایی که برای فرآیند برون سپاری شده اعمال می گردد ، می تواند توسط عواملی نظیر موارد زیر تحت تاثیر قرار گیرد :

الف ) اثر بالقوه فرآیند برون سپاری شده بر قابلیت سازمان در تدارک محصول منطبق با الزامات .

ب) میزانی که بر حسب آن کنترل فرآیند تسهیم شده است .

ج) قابلیت دسترسی به کنترل های مورد نیاز از طریق کاربرد بند 7-4

4-2- الزامات مستند سازی

4-2-1- کلیات

مستند سازی سیستم مدیریت کیفیت باید شامل موارد زیر باشد :

الف ) بیانیه های مدون خط مشی کیفیت و اهداف کیفیتی

ب)یک نظامنامه کیفیت

ج) روش های اجرائی مدون و سوابقی که از طرف این استاندارد بین المللی الزام شده اند و

د) مستندات ، شامل سوابق ،که توسط سازمان معین شده اند که برای حصول اطمینان از موثر بودن طرح ریزی ، اجراء و کنترل فرآیندهای آن لازم می باشند .

یادآوری 1 : هنگامی که در این استاندارد بین المللی از عبارت (( روش اجرائی مدون )) استفاده می شود ، منظور روش اجرائی است که ایجاد شده ، مدون گردیده ، مستقر شده و نگهداری می گردد . یک مدرک به تنهائی می تواند به الزامات یک یا چند روش اجرائی ارجاع دهد . الزام به داشتن یک روش اجرائی مدون ممکن است توسط بیش از یک مدرک پوشش داده شود .

یادآوری 2 : گستره مستند سازی سیستم مدیریت کیفیت در هر سازمان می تواند به دلایل زیر متفاوت باشد :

الف ) اندازه سازمان و نوع فعالیت آن

ب)  پیچیدگی فرآیندها و تاثیرات متقابل آنها

ج)صلاحیت نیروی انسانی

 

یادآوری 3 : مستند سازی می تواند به هر شکل یا بر هر نوع واسط اطلاعاتی واقع شود .

4-2-2- نظامنامه کیفیت

سازمان باید نظامنامه کیفیتی را ایجاد نموده و نگهداری نماید که شامل موارد زیر باشد :

الف ) دامنه کاربرد سیستم مدیریت کیفیت ، شامل جزئیات و دلایل هر گونه کنارگذاری الزامات استاندارد

ب) روش های اجرائی مدون سیستم مدیریت کیفیت یا ارجاع به آنها و

ج) توصیفی از تاثیرات متقابل بین فرآیندهای سیستم مدیریت کیفیت

4-2-3- کنترل مستندات

مستنداتی که در سیستم مدیریت کیفیت الزام شده اند باید تحت کنترل باشند . سوابق کیفیت نوع خاصی از مستندات بوده و باید مطابق الزامات مندرج در (4-2-4) تحت کنترل قرار بگیرند .

یک روش اجرائی مدون باید برای تعریف کنترل های مورد نیاز زیر ایجاد گردد :

الف) تصویب مستندات از نظر کفایت آنها ، پیش از انتشار ،

ب) بازنگری و به روز آوری بر حسب نیاز و تصویب مجدد مستندات ،

ج) حصول اطمینان از اینکه تغییرات و وضعیت ویرایش جاری مستندات مشخص شده اند ،

د) حصول اطمینان از اینکه ویرایش های معتبر مستندات در مکان استفاده در دسترس میباشند ،

ه) حصول اطمینان از اینکه مستندات خوانا و قابل شناسائی باقی می مانند ،

و) حصول اطمینان از اینکه مستندات با منشاء برون سازمانی ، که توسط سازمان جهت طرح ریزی و عملیات سیستم مدیریت کیفیت لازم دانسته شده اند ، مورد شناسائی قرار گرفته اند و توزیع آنها تحت کنترل است و

ز) حصول اطمینان از اینکه مستندات غیر معتبر مورد استفاده نا خواسته قرار نمی گیرند و در صورتی که به هر دلیلی گرد آوری شوند ، به نحو مناسبی مورد شناسائی قرار میگیرند .

 

4-2-4- کنترل سوابق کیفیت

سوابق ایجاد شده به عنوان شواهد انطباق با الزامات و نیز بکار گیری موثر سیستم مدیریت کیفیت باید کنترل گردند .

سازمان باید یک روش اجرائی مدون برای تعریف کنترل های لازم برای شناسائی ، انبارش ، حفاظت ، بازیابی ، مدت گرد آوری و تعیین تکلیف سوابق ایجاد کند .

سوابق کیفیت باید خوانا ، به سادگی قابل شناسائی و بازیابی باشند .

5 مسئولیت مدیریت

5-1- تعهد مدیریت

مدیریت عالی باید شواهدی مبنی بر تعهد خود نسبت به توسعه و استقرار سیستم مدیریت کیفیت و نیز بهبود مستمر اثر بخشی آن توسط موارد زیر فراهم آورد :

الف ) ارائه اطلاعات لازم به سازمان درباره اهمیت برآورده سازی الزامات مشتری و همچنین الزامات قانونی و مقررات دولتی ،

ب) تعیین خط مشی کیفیت

ج) حصول اطمینان از اینکه اهداف کیفیتی تعیین شده اند ،

د) انجام بازنگری های مدیریت و

ه) حصول اطمینان از در دسترس بودن منابع

5-2- تمرکز بر مشتری

مدیریت عالی باید اطمینان حاصل کند که الزامات مشتری معین شده اند و با هدف افزایش میزان رضایت مشتری برآورده می شوند .

5-3- خط مشی کیفیت

مدیریت عالی باید اطمینان حاصل کند که خط مشی کیفیت :

الف) با مقاصد سازمان متناسب است ،

ب) شامل تعهد به برآورده ساختن الزامات و بهبود مستمر اثر بخشی سیستم مدیریت کیفیت می گردد ،

ج) چارچوبی را برای تعیین و بازنگری اهداف کیفیتی فراهم می آورد ،

د) در سازمان معرفی گردیده و درک شده است و

ه) برای تداوم تناسب مورد بازنگری قرار می گیرد .        

5-4- طرح ریزی

5-4-1 اهداف کیفیت

مدیریت عالی باید اطمینان حاصل نماید که اهداف کیفیت و از جمله آن هائی که برای براورده سازی الزامات محصول مورد نیازند ، برای بخش ها و سطوح مرتبط سازمان تعیین شده اند . اهداف کیفیت باید قابل اندازه گیری بوده و در سازگاری با خط مشی کیفیت باشند .

5-4-2- طرح ریزی سیستم مدیریت کیفیت

مدیریت عالی سازمان باید اطمینان حاصل نماید که :

الف) طرح ریزی سیستم مدیریت کیفیت به منظور برآورده نمودن الزامات بند 4-1 و نیز اهداف کیفیت انجام گرفته است و

ب) هنگامی که تغییرات در سیستم مدیریت کیفیت ، طرح ریزی و اجراء می گردد یکپارچگی سیستم مدیریت کیفیت حفظ می گردد .

5-5- مسئولیت ، اختیار و ارتباطات

5-5-1- مسئولیت و اختیار

مدیریت عالی سازمان باید اطمینان حاصل نماید که مسئولیت هاا و اختیارات تعیین شده و به سازمان ابلاغ گردیده است .

5-5-2- نماینده مدیریت

مدیریت عالی سازمان باید یکی از مدیران سازمان را تعیین نماید که صرف نظر از سایر مسئولیت ها ، باید اختیارات و مسئولیت هایی شامل موارد زیر را داشته باشد :

الف) حصول اطمینان از اینکه فرآیندهای مورد نیاز برای سیستم مدیریت کیفیت ایجاد شده ، استقرار یافته و نگهداری می شوند ،

ب) گزارش دهی به مدیریت عالی سازمان درباره عملکرد سیستم مدیریت کیفیت و هرگونه نیازی برای بهبود و

ج) حصول اطمینان از ترغیب به آگاهی نسبت به الزامات مشتری در تمامی سازمان .

یادآوری : مسئولیت های نماینده مدیریت می تواند شامل ارتباطات با طرف های برون سازمانی ، بر روی موضوعات مرتبط با سیستم مدیریت کیفیت باشد .

5-5-3- ارتباطات داخلی

مدیریت عالی باید اطمینان حاصل نماید که فرآیندهای ارتباطی مناسبی در درون سازمان معین شده اند و این ارتباطات در مورد اثر بخشی سیستم مدیریت کیفیت انجام می گردد .

5-6- بازنگری مدیریت

5-6-1- کلیات

مدیریت عالی سازمان باید سیستم مدیریت کیفیت سازمان را در فواصل طرح ریزی شده مورد بازنگری قرار دهد تا از تداوم تناسب ، کفایت و اثر بخشی آن ، اطمینان حاصل نماید . این بازنگری باید ارزیابی فرصت های بهبود و نیاز به اعمال تغییرات در سیستم مدیریت کیفیت ، و از جمله خط مشی کیفیت و اهداف کیفیتی را شامل گردد .

سوابق بازنگری های مدیریت باید نگهداری شوند .

5-6-2- ورودی های بازنگری

ورودی های بازنگری مدیریت باید شامل اطلاعاتی درباره موارد زیر باشد :

الف) نتایج ممیزی ها ،

ب) بازخورد مشتریان ،

ج) عملکرد فرآیند و انطباق محصول ،

د) وضعیت اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه ،

ه) پیگیریهای انجام گرفته از بازنگری های قبلی مدیریت ،

و) تغییراتی که می توانند سیستم مدیریت کیفیت را تحت تاثیر قرار دهند و

ز) توصیه هائی برای بهبود .

5-6-3- خروجی های بازنگری

خروجی های بازنگری مدیریت باید تمامی تصمیم گیری ها و اقدامات مربوط به موارد زیر را شامل شود :

الف) بهبود اثر بخشی سیستم مدیریت کیفیت و فرآیندهای آن ،

ب) بهبود محصولات مرتبط با الزامات مشتری و

ج) نیاز به منابع .

6- مدیریت منابع

6-1- فراهم آوری منابع

سازمان باید منابع لازم برای موارد زیر را شناسائی و فراهم کند

الف) استقرار و نگهداری سیستم مدیریت کیفیت و بهبود مستمر اثر بخشی آن و

ب) افزایش میزان رضایت مشتریان با برآورده سازی الزامات آنان

6-2- منابع انسانی

6-2-1- کلیات

کارکنانی که عملکرد آنها بر انطباق با الزامات محصول می تواند به صورت مستقیم یا غیر مستقیم توسط هر یک از افرادی که فعالیتی را در سیستم مدیریت کیفیت انجام می دهند تحت تاثیر قرار گیرد .

6-2-2 صلاحیت ، آموزش و آگاهی

سازمان باید

الف) صلاحیت های لازم برای کارکنانی که کارهای تاثیر گذار بر انطباق با الزامات محصول انجام می دهند را تعیین نماید ،

ب) در موارد مقتضی جهت دستیابی به صلاحیت مورد نیاز ، آموزش ها یا سایر اقدامات لازم را انجام دهد ،

ج) اثر بخشی اقدامات انجام شده را مورد ارزیابی قرار دهد ،

د) اطمینان حاصل نماید که کارکنان از ارتباط و اهمیت فعالیت هایشان و چگونگی سهیم بودن خود در رسیدن به اهداف کیفیت آگاهند و

ه) سوابق مربوط به تحصیلات ، آموزش ها ، مهارت ها و تجارب آنها را نگهداری نماید .

6-3- زیر ساخت

سازمان باید زیر ساخت مورد نیاز به منظور دستیابی به انطباق با الزامات محصول را تعیین نموده ، فراهم ساخته و نگهداری نماید . زیر ساخت تا آنجا که مقتضی باشد شامل موارد زیر می گردد :

الف) ساختمان ، فضاکاری و تسهیلات مرتبط ،

ب) تجهیزات فرآیند ( اعم از سخت افزاری و نرم افزاری )

ج) خدمات پشتیبانی ( نظیر حمل و بقل و ارتباطات و سیستم های اطلاعاتی )

6-4- محیط کار

سازمان باید محیط کار مناسب برای دستیابی به انطباق با الزامات محصول را تعیین نموده و مدیریت نماید .

یادآوری : اصطلاح محیط کار به شرایطی مربوط می شود که کار در آن انجام می گردد شامل شرایط فیزیکی ، محیطی و سایر ( نظیر سر و صدا ، رطوبت ، روشنائی یا آب و هوا )

7- پدید آوری

7-1- طرح ریزی پدید آوری محصول

سازمان باید فرآیندهائی را که برای پدید آوری محصول مورد نیاز هستند ، طرح ریزی نموده و توسعه دهد . طرح ریزی پدیدآوری محصول باید با الزامات سایر فرآیندهای سیستم مدیریت کیفیت سازگار باشد .

در طرح ریزی پدید آوری محصول ، سازمان باید بر حسب تناسب موارد زیر را تعیین نماید :

الف) اهداف کیفیت و الزامات محصول

ب) نیاز به ایجاد نمودن فرآیند ها و مستندات و فراهم نمودن منابع مختص محصول

ج) فعالیت های الزام شده تصدیق ، صحه گذاری ،پایش ، اندازه گیری ، بازرسی و آزمایش مختص محصول و معیارهای پذیرش محصول

د) سوابق مورد نیاز که به عنوان شواهدی برای برآورده سازی الزامات مربوط به فرآیند های پدید آوری محصول ، و محصول به دست آمده از آن ها ، بکار رود .

خروجی این طرح ریزی باید به شکلی متناسب با شیوه عملیات سازمان باشد .

یادآوری 1 : مستندی که فرآیندهای سیستم مدیریت کیفیت ( از جمله فرآیندهای پدید آوری محصول ) و منابعی که برای یک محصول ، پروژه یا قرارداد خاص مورد استفاده قرار می گیرند را مشخص می کند ، می تواند به عنوان یک طرح کیفیت ارجاع داده شود .

یادآوری 2 : سازمان همچنین ممکن است الزامات بند (7-3) را در مورد توسعه فرآیند های پدید آوری محصول بکار گیرد .

7-2- فرآیندهای مرتبط با مشتری

7-2-1 تعیین الزامات مربوط به محصول

سازمان باید موارد زیر را معین نماید :

الف) الزامات مشخص شده توسط مشتری ، از جمله الزامات مربوط به تحویل و فعالیت های پس از تحویل

ب) الزاماتی که توسط مشتری بیان نشده اند ، با این وجود تا آنجا که شناخته شده باشد ، برای مصرف مشخص شده یا مورد نظر ، لازم هستند ،

ج) الزامات قانونی و مقررات دولتی قابل کاربرد برای محصول و

د) هرگونه الزامات اضافی که توسط سازمان لازم دانسته می شود .

یادآوری : فعالیت های پس از تحویل به عنوان مثال شامل اقدامات مربوط به دوران ضمانت ، الزامات قراردادی نظیر خدمات تعمیر و نگهداری و خدمات تکمیلی نظیر بازیافت یا دفع نهائی می باشد .

7-2-2- بازنگری الزامات مربوط به محصول

سازمان باید الزامات مربوط به محصول را مورد بازنگری قرار دهد . این بازنگری باید پیش از تعهد سازمان برای ارائه یک محصول به مشتری صورت پذیرد . ( مثلاً ارائه پیشنهاد های مناقصه ، پذیرش قرارداد ها یا سفارش ها ، پذیرش تغییرات بر روی قرارداد ها یا سفارش ها ) و سازمان باید از موارد زیر اطمینان حاصل نماید :

الف) الزامات محصول تعریف شده اند ،

ب) تفاوت های الزامات سفارش یا قرارداد نسبت به حالت قبلی آن ، حل و فصل شده اند و

ج) سازمان توانائی برآورده سازی الزامات تعریف شده را دارا می باشد . سوابق نتایج بازنگری و اقدامات ناشی از این بازنگری باید نگهداری شوند .

هنگامی که مشتری الزامات خود را به صورت مکتوب بیان نمی دارد ، الزامات مشتری باید پیش از پذیرش توسط سازمان تائید شوند . هنگامی که الزامات محصول تغییر می کنند ، سازمان باید از اینکه مستندات مرتبط اصلاح شده اند و کارکنان ذیربط نسبت به الزامات تغییر یافته آگاه شده اند ، اطمینان حاصل کند .

یادآوری : در بعضی از موارد ، مانند فروش از طریق اینترنت ، یک بازنگری رسمی برای هر سفارش غیر عملی است . بازنگری می تواند توسط اطلاعات مربوط به محصول مثل کاتالوگ ها یا آگهی ها پوشش داده شود .

7-2-3- ارتباطات با مشتری

سازمان باید ترتیبات موثری برای ارتباطات با مشتریان در زمینه های زیر تعیین نموده و مستقر سازد :

الف ) اطلاعات محصول ،

ب) انجام امور مربوط به درخواست ها ، قراردادها یا سفارش ها ، شامل اصلاحیه ها و

ج) بازخورد مشتریان از جمله شکایت مشتریان .

7-3 طراحی و توسعه

7-3-1- طرح ریزی طراحی و توسعه

سازمان باید طراحی و توسعه محصول را طرح ریزی و کنترل نماید . در حین طرح ریزی طراحی و توسعه ، سازمان باید موارد زیر را معین نماید :

الف ) مراحل طراحی و توسعه ،

ب) بازنگری ، تصدیق و صحه گذاری متناسب با هر یک از مراحل طراحی و توسعه و

ج) مسئولیبت ها و اختیارات برای طراحی و توسعه .

سازمان باید نقاط تلاقی بین گروه های مختلفی را که در فعالیت های طراحی و توسعه درگیر هستند مدیریت نماید ، تا از این طریق از ارتباطات موثر و تخصیص شفاف مسئولیت ها اطمینان حاصل نماید .

خروجی طرح ریزی باید متناسب با پیشرفت طراحی و توسعه به روز آوری شود .

یادآوری : بازنگری ، تصدیق و صحه گذاری طراحی و توسعه مقاصد جداگانه ای دارند آنها می توانند به صورت جداگانه یا با هر ترکیب دیگری که برای محصول و سازمان مناسب باشد ، انجام و ثبت شوند .

7-3-2- ورودی های طراحی و توسعه

ورودی های مرتبط با الزامات محصول باید معین شده و سوابق آنها نگهداری شوند . این ورودی ها باید شامل موارد زیر باشند :

الف ) الزامات کارکردی و عملکردی ،

ب) الزامات قانونی و مقررات دولتی مرتبط ،

ج) درصورت کاربرد ، اطلاعات به دست آمده از طراحی های مشابه قبلی و

د) سایر الزامات ضروری برای طراحی و توسعه .

این ورودی ها باید برای حصول اطمینان از کفایت آنها بازنگری شوند . الزامات باید کامل ، بدون ابهام و بدون تناقض با یکدیگر باشند .

7-3-3- خروجی های طراحی و توسعه

خروجی های طراحی و توسعه باید به شکلی باشند که جهت تصدیق با ورودی های طراحی و توسعه مناسب باشند و باید پیش از انتشار مورد تصویب قرار گیرند .

خروجی های طراحی و توسعه باید

الف ) الزامات ورودی های طراحی و توسعه را برآورده سازند ،

ب) اطلاعات مناسب برای خرید ، تولید و ارائه خدمات را فراهم سازند ،

ج) معیارهای پذیرش محصول را شامل شوند یا به آنها ارجاع دهند و

د) ویژگی هایی از محصول را که برای کاربرد ایمن و مناسب آن ضروری هستند مشخص نمایند .

یادآوری : اطلاعات برای تولید و ارائه خدمات می تواند شامل جزئیات برای محافظت از محصول باشد .

7-3-4- بازنگری طراحی و توسعه                           

در مراحل مناسب ، بازنگری های سیستماتیک طراحی و توسعه مطابق با ترتیبات طرح ریزی شده باید صورت پذیرد تا :

الف) توانائی نتایج طراحی و توسعه در برآورده سازی الزامات ارزیابی شود و

ب) مشکلات شناسائی شده و اقدامات مورد نیاز پیشنهاد گردند .

شرکت کنندگان در چنین بازنگری هائی باید شامل نمایندگانی از بخش های مرتبط با مرحله ( های ) طراحی و توسعه ای که مورد بازنگری قرار می گیرند ، باشند . سوابق نتایج بازنگری ها و هر اقدام مورد نیاز باید نگهداری شود.

7-3-5-  تصدیق طراحی و توسعه

تصدیق طراحی باید مطابق با ترتیبات طرح ریزی شده صورت پذیرد ، تا بدین وسیله از اینکه خروجی های طراحی و توسعه الزامات ورودی های طراحی و توسعه را برآورده ساخته اند ، اطمینان حاصل شود . سوابق نتایج تصدیق و اقدامات مورد نیاز باید نگهداری شود .

7-3-6- صحه گذاری طراحی و توسعه

صحه گذاری طراحی و توسعه باید بر اساس ترتیبات طرح ریزی شده . صورت پذیرد تا اطمینان حاصل شود که محصول به دست آمده توانائی برآورده سازی الزامات مصرف مشخص شده یا مورد انتظار را دارا می باشد . در صورت امکان ، صحه گذاری باید پیش از تحویل یا بکار گیری محصول تکمیل شده باشد . سوابق نتایج صحه گذاری و اقدامات مورد نیاز باید نگهداری شوند .

7-3-7- کنترل تغییرات طراحی و توسعه

تغییرات طراحی و توسعه باید شناسائی شده و سوابق آنها نگهداری شود . تغییرات باید به تناسب ، بازنگری شده ، تصدیق و صحه گذاری شوند و پیش از اجرا مورد تصویب قرار گیرند . بازنگری تغییرات طراحی و توسعه باید شامل ارزیابی اثر تغییرات بر روی اجزاء تشکیل دهنده و نیز محصولاتی که قبلاً تحویل داده شده اند ، باشد . سوابق نتایج بازنگری تغییرات و اقدامات مورد نیاز باید نگهداری شوند .

7-4- خرید                                                      

7-4-1- فرآیند خرید

سازمان باید اطمینان حاصل نماید که محصول خریداری شده با الزامات مشخص شده خرید انطباق دارد . نوع و گستره کنترل هائی که بر روی تامین کننده و محصول خریداری شده اعمال می گردد ، باید بستگی به اثری که محصول خریداری شده بر روی مراحل بعدی پدید آوری محصول یا محصول نهائی می گذارد ، داشته باشد .

سازمان باید تامین کنندگان را بر پایه توانائی آنان در ارائه محصول منطبق با الزامات سازمان ، ارزیابی و انتخاب نماید . معیارهای انتخاب ، ارزیابی و ارزیابی مجدد باید تعیین گردند .

سوابق نتایج ارزیابی ها و اقدامات لازم ناشی از ارزیابی ها ، باید نگهداری شوند .

7-4-2- اطلاعات خرید

اطلاعات خرید باید محصول مورد نظر برای خرید را توصیف نماید و بر حسب تناسب شامل موارد زیر شود :

الف ) الزامات برای تائید محصول ، روش های اجرائی ، فرآیندها و تجهیزات ،

ب) الزامات مربوط به واجد شرایط بودن کارکنان و

ج) الزامات سیستم مدیریت کیفیت .

سازمان باید از کفایت الزامات تعیین شده برای خرید ، پیش از آنکه این الزامات به تامین کننده اطلاع داده شوند ، اطمینان حاصل نماید .

7-4-3- تصدیق محصول خریداری شده

سازمان باید بازرسی ها یا اسیر فعالیت های مورد نیاز را ایجاد و مستقر نماید تا از اینکه محصول خریداری شده الزامات مشخص شده خرید را برآورده می سازد ، اطمینان حاصل کند .

هنگامی که سازمان یا مشتری آن خواستار انجام تصدیق در محل تامین کننده باشند ، سازمان باید در اطلاعات خرید به ترتیبات مربوط به تصدیق مورد نظر و روش ترخیص محصول اشاره نماید .

7-5- تولید و ارائه خدمات

7-5-1 کنترل تولید و ارائه خدمات

سازمان باید تولید و ارائه خدمات را تحت شرایط کنترل شده طرح ریزی نموده و به انجام رساند . بر حسب کاربرد ، شرایط کنترل شده شامل موارد زیر می گردند :

الف ) در دسترس بودن اطلاعاتی که ویژگی های محصول را توصیف می کند .

ب) در دسترس بودن دستورالعمل های کاری ، بر حسب نیاز

ج) استفاده از تجهیزات مناسب

د) در دسترس بودن و استفاده از تجهیزات پایش و اندازه گیری

ه) انجام پایش و اندازه گیری

و) انجام فعالیت های ترخیص ، تحویل و پس از تحویل

 

7-5-2- صحه گذاری فرآیندهای تولیدی و ارائه خدمات

سازمان باید کلیه فرآیندهای تولید و ارائه خدمات را که خروجی آنها به وسیله پایش و اندازه گیری بعدی قابل تصدیق نمی باشد و در نتیجه نقایص آنها فقط پس از آنکه محصول مورد استفاده قرار گرفت و یا خدمت ارائه شد ، آشکار می گردد ، صحه گذاری نماید .

صحه گذاری باید نمایانگر قابلیت این فرایندها به منظور حصول نتایج طرح ریزی شده باشد .

سازمان باید ترتیبات لازم را برای این فرایندها ایجاد نماید ، بر حسب کاربرد شامل :

الف) معیارهای تعریف شده برای بازنگری و تصویب فرایندها

ب) تصویب تجهیزات و واجد شرایط بودن کارکنان

ج) استفاده از شیوه ها و روش های اجرائی مشخص شده

د) الزامات مربوط به سوابق

ه) صحه گذاری مجدد

 

7-5-3- شناسائی و ردیابی

بر حسب تناسب ، سازمان باید محصول را در تمامی مراحل پدید آوری محصول ، با وسایل مناسب مورد شناسائی قرار دهد .

سازمان باید وضعیت محصول را در سراسر مراحل پدید آوری محصول ، با توجه به الزامات پایش و اندازه گیری شناسائی نماید .

هنگامی که رد یابی یک الزام است ، سازمان باید شناسه منحصر به فرد محصول را کنترل ، ثبت و سوابق آن را نگهداری نماید .

یادآوری : در بعضی از بخش های صنعت ، مدیریت پیکره بندی وسیله ای است که شناسائی و رد یابی توسط آن صورت می پذیرد .

7-5-4- اموال مشتری

سازمان باید مراقبت های لازم را در قبال اموال مشتری ، در زمانی که تحت کنترل سازمان هستند یا توسط سازمان مورد استفاده قرار می گیرند ، به عمل آورد . سازمان باید اموال مشتری را که برای مصرف یا بکارگیری در محصول تهیه شده اند شناسائی ، تصدیق، مراقبت و محافظت نماید . هرگاه یکی از اموال مشتری مفقود شده ، آسیب ببیند یا به هر طریق دیگر برای استفاده نا مناسب تشخیص داده شود ، سازمان باید این مورد را به مشتری گزارش کند و سولبق مربوطه نگهداری شود .

یادآوری : اموال مشتری می تواند شامل اموال فکری و اطلاعات شخصی نیز باشد .

7-5-5- محافظت از محصول

سازمان باید از محصول در طی فرآوری داخلی و تحویل در مقصد مورد نظر به منظور حفظ انطباق با الزامات محافظت نماید . در صورت کاربرد ، محافظت باید شامل شناسائی ، جابجائی ، بسته بندی ، انبارش و حفاظت شود . محافظت باید به همین ترتیب شامل اجزاء تشکیل دهنده یک محصول نیز گردد .

7-6 کنترل تجهیزات پایش و اندازه گیری :

سازمان باید پایش و اندازه گیری مورد نیاز و همچنین تجهیزات پایش و اندازه گیری مورد نیاز را برای فراهم آوری شواهد تطابق محصول با الزامات مشخص شده معین نماید .

سازمان باید فرآیندهایی را ایجاد نماید که به وسیله آنها اطمینان حاصل کند که پایش و اندازه گیری می تواند انجام شود و به گونه ای انجام می شود . که در سازگاری با الزامات پایش و اندازه گیری باشد .

هنگامی که حصول اطمینان از نتایج معتبر مورد نیاز است ، تجهیزات اندازه گیری باید :

الف) در فواصل مشخص یا پیش از استفاده مورد کالیبراسیون یا تصدیق یا هر دو ، در برابر استانداردهای اندازه گیری قرار گیرند که قابلیت ردیابی تا استاندارد های ملی و بین المللی را داشته باشند ؛ هنگامی که چنین استانداردهائی موجود نیستند ، مبنائی که برای کالیبراسیون یا تصدیق مورد استفاده قرار می گیرد باید ثبت شود ؛

ب) برحسب نیاز تنظیم ، یا تنظیم مجدد گردند ؛

ج) به منظور تعیین وضعیت کالیبراسیون ، شناسائی شده باشند ؛

د) در برابر تنظیماتی که نتایج اندازه گیری را نا معتبر می کنند ، محافظت گردند ؛

ه) در برابر آسیب و خرابی در طی جابجائی ، تعمیر و نگهداری و انبارش محافظت گردند .

علاوه بر این ، هنگامی که مشخص می شود تجهیزات در انطباق با الزامات نیستند ، سازمان باید اعتبار نتایج اندازه گیری های قبلی را ارزیابی و ثبت نماید . سازمان باید اقدامات مناسب را بر روی تجهیزات و تمام محصولات تاثیر پذیرفته انجام دهد .

سوابق نتایج کالیبراسیون و تصدیق باید نگهداری شوند . هنگامی که نرم افزار های کامپیوتری در پایش و اندازه گیری الزامات مشخص شده بکار گرفته شوند ، توانائی آنها در برآورده سازی کاربردهای مورد نظر باید تائید شود . این موضوع باید پیش از نخستین استفاده صورت پذیرد و بر حسب نیاز تائید مجدد گردد .

یادآوری : تائید نرم افزار های کامپیوتری جهت برآورده ساختن کاربرد مورد نظر ، نوعاٌ شامل مدیریت پیکره بندی و تصدیق آن جهت حفظ تناسب استفاده می باشد .

 

8- اندازه گیری,تحلیل وبهبود

8-1- کلیات

سازمان باید فرآیندهای پایش, اندازه گیری,تحلیل و بهبود مورد نیاز زا طرح ریزی و اجرا نماید تا:

الف) انطباق با الزامات محصول را نشان دهد,

ب) از انطباق سیستم مدیریت کیقیت اطمینان حاصل نماید,

ج) اثربخشی سیستم مدیریت کیفیت را به طور مستمر بهبود دهد.

این موضوع باید شامل معین نمودن روش های قابل کاربرد ,از جمله فنون آماری و گستره کاربرد آنها گردد.

8-2- پایش و اندازه گیری

8-2-1- رضایت مشتری

به عنوان یکی از اندازه گیری های عملکرد سیستم مدیریت کیفیت, سازمان باید اطلاعات مربوط به برداشت مشتری را از میزان برآورده سازی الزامات مشتری توسط سازمان مورد پایش قراردهد.روش های بدست آوردن و استفاده از این اطلاعات باید تعیین شوند.

یادآوری:پایش برداشت مشتری می تواند شامل بدست آوردن ورودی از منابعی مانند, مطالعات رضایت مشتری, داده های مشتری در مورد کیفیت محصولات تحویل شده, مطالعات دیدگاه های مصرف کننده, تحلیل کسب وکار از دست رفته, شکایات, درخواست های مربوط به ضمانت و گزارش های فروشندگان می باشد.

8-2-2- ممیزی داخلی

سازمان باید ممیزی های داخلی را در فواصل زمانی طرح ریزی شده انجام دهد تا معین کند آیا سیستم مدیریت کیفیت :

الف) با ترتیبات طرح ریزی شده, با الزامات این استاندارد بین المللی و الزامات سیستم مدیریت کیفیتی که توسط سازمان ایجاد شده اند, انطباق دارد.

ب)به طرز اثربخشی استقرار یافته و نگهداری می شود.

برنامه ممیزی باید با در نظرگیری وضعیت و اهمیت فرآیند ها و حیطه های مورد ممیزی و همچنین نتایج ممیزی های قبلی طرح ریزی گردد. معیارهای ممیزی, دامنه کاربرد ممیزی, تواتر ممیزی ها و روش های آن باید تعیین گردند. در انتخاب ممیزان و انجام ممیزی باید از عینیت و بی طرفی فزآیند ممیزی اطمینان حاصل شود. ممیزان نباید کار خودشان را ممیزی نمایند. یک روش اجرایی مدون باید ایجاد شود تا مسئولیت ها و الزامات طرح ریزی و انجام ممیزی,ایجاد سوابق و گزارش دهی نتایج را معین کند. سوابق ممیزی ها و نتایج آنها باید نگهداری گردند. مدیر مسئول حیطه ای که مورد ممیزی قرار می گیرد باید از اینکه هر اصلاح و اقدامات اصلاحی که برای برطرف سازی عدم انطباق های یافته شده و علل آنها لازمند, بدون تاخیر بی مورد صورت می پذیرند, اطمینان حاصل نماید. فعالیت های پیگیری باید شامل تصدیق اقدامات انجام شده و گزارش دهی نتایج تصدیق باشد.

یادآوری: ایزو 19011 را به عنوان راهنما ملاحضه نمایید.

8-2-3- پایش و اندازه گیری فرآیندها

سازمان باید روش های مناسب برای پایش و در موارد کاربرد, اندازه گیری فرآیند های سیستم مدیریت کیفیت را بکار گیرد. این روش ها باید توانایی فرآیندها را برای دستیابی به نتایج طرح ریزی شده نشان دهند.هنگامی که نتایج طرح ریزی شده به دست نمی آیند, اصلاحات و اقدامات اصلاحی باید برحسب تناسب صورت پذیرد.

یادآوری: در تعیین روش های مناسب, توسیه می شود سازمان نوع و گستر پایش یا اندازه گیری مناسب هر یک از فرآیند هایش را براساس تاثیرات آن ها بر انطباق با الزامات محصول و اثربخشی سیستم مدیریت کیفیت تعیین نماید.

8-2-4- پایش و اندازه گیری محصول

سازمان باید ویژگی های محصول را مورد پایش و اندازه گیری قرار دهد تا بدین وسیله برآورده شدن الزامات محصول را تصدیق نماید. این موضوع باید در مراحل مناسب فرآیند پدیدآوری محصول مطابق با ترتیبات طرح ریزی شده انجام شود. شواهد انطباق با معیارهای پذیرش باید نگهداری شود. سوابق باید مشخص کننده فرد صادر کننده مجوز ترخیص محصول باشد. ترخیص محصول و ارائه خدمات به مشتری نباید پیش از آن که ترتیبات طرح ریزی شده به صورت رضایت بخش تکمیل شده باشند صورت گیرد, مگر آنکه به گونه دیگری توسط فرد دارای اختیار و در موارد کاربرد , توسط مشتری تصویب شده باشد.

8-3- کنترل محصول نا منطبق

سازمان باید اطمینان حاصل نماید که محصولی را که در انطباق با الزامات محصول نمی باشد, شناسایی و کنترل نموده تا از استفاده یا تحویل ناخواسته آن جلوگیری شود. یک روش اجرایی مدون باید ایجاد شود تا کنترل ها و مسئولیت ها و اختیارات مرتبط برای برخورد با محصول نا منطبق را تعریف کند. در صورت کاربرد سازمان باید با محصول نامنطبق به وسیله یک یا چند راه از راه های زیر برخورد نماید:

الف) انجام اقداماتی جهت برطرف سازی عدم انطباق های یافت شده,

ب) کسب اختیار استفاده, ترخیص یا پذیرش آن تحت مجوز ارفاقی توسط یک فرد دارای اختیارو درموارد کاربرد توسط مشتری ,

ج) انجام اقداماتی که از مصرف یا بکارگیری اصلی مورد نظر آن جلوگیری کند,

د) توسط انجام اقدامات مناسب با اثرات یا اثرات بالقوه عدم انطباق, هنگامی که محصول نا منطبق بعد از تحویل یا پس از آغاز استفاده, مشخص شده باشد. هنگامی که محصول نا منطبق اصلاح می گردد باید مورد تصدیق مجدد قرارگیرد تا انطباق آن با الزامات نشان داده شود.سوابق مربوط به ماهیت عدم انطباق ها و اقدا.مات بعدی انجام شده, از جمله مجوز های ارفاقی کسب شده, باید نگهداری شوند.

8-4- تحلیل داده ها

سازمان باید داده های مناسب را تعیین, جمع آوری و تحلیل نماید تا تناسب و اثربخشی سیستم مدیریت کیفیت را نشان دهد و ارزیابی نماید که در کدام مکان ها می تواند بهبود مستمر اثربخشی سیستم کیفیت صورت پذیرد. این موضوع باید شامل داده های بوجود آمدهبه عنوان نتایج پایش و اندازه گیری و سایر منابع مرتبط باشد. تحلیل داده ها باید اطلاعات مربوط به موارد زیر را فراهم آورد:

الف) رضایت مشتری

ب) انطباق با الزامات محصول

ج) ویژگی ها و روندهای فرآیند ها و محصولات و از جمله فرصت هایی برای اقدامات پیشگیرانه

د) تامین کنندگان

8-5- بهبود

8-5-1- بهبود مستمر

سازمان باید به طور مستمر اثربخشی سیستم مدیریت کیفیت را از طریق بکارگیری خط مشی کیفیت, اهداف کیفیت, نتایج ممیزی ها, تحلیل داده ها, اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه و بازنگری مدیریت بهبود بخشد.

8-5-2- اقدام اصلاحی

سازمان باید اقداماتی را برای برطرف سازی علت های عدم انطباق ها و به منظور جلوگیری از بروز مجدد آن ها به عمل آورد. اقدامات اصلاحی باید متناسب با اثرات عدم انطباق های بروز یافته باشند. یک روش اجرایی مدون باید ایجاد گرددتا الزامات زیر را تعریف نماید:

الف) بازنگری عدم انطباق ها (از جمله شکایات مشتریان)

ب) تعیین علل عدم انطباق ها

ج) ارزیابی نیاز به اقداماتی که اطمینان دهند, عدم انطباق ها مجددا بروز نخواهد کرد

د) تعیین و انجام اقدامات مورد نیاز

ه) سوابق نتایج اقدامات انجام شده

و) بازنگری اثربخشی اقدامات اصلاحی انجام شده.

8-5-3-اقدام پیشگیرانه

سازمان باید اقداماتی را برای حذف علل عدم انطباق های بالقوه جهت جلوگیری از بروز آن ها انجام دهد. اقدامات پیشگیرانه باید متناسب با اثرات مشکلات بالقوه باشد. یک روش اجرایی مدون باید ایجاد گردد تا الزامات زیر را تعریف نماید:

الف) تعیین عدم انطباق های بالقوه و علل آن ها

ب) ارزیابی نیاز به اقداماتی که از بروز عدم انطباق ها جلوگیری می کنند

ج) تعیین و انجام اقدامات مورد نیاز

د) سوابق نتایج اقدامات انجام شده

ه) بازنگری اثربخشی اقدامات پیشگیرانه انجام شده.

 

ISO 14001

4- الزامات سیستم مدیریت محیط زیستی

4-1- الزامات کلی

سازمان باید یک سیستم مدیریت محیط زیستی را مطابق با الزامات این استاندارد بین المللی, ایجاد, مستند, مستقر و نگهداری نماید و به طور مستمر بهبود دهد و چگونگی تحقق این الزامات را نیز مشخص نماید. سازمان باید دامنه کاربرد سیستم مدیریت محیط زیستی خود را تعریف و مدون نماید.

4-2- خط مشی محیط زیستی     

مدیریت عالی باید خط مشی محیط زیستی سازمان را تعریف و اطمینان حاصل نماید که این خط مشی مطابق با دامنه کاربرد تعریف شده سیستم مدیریت محیط زیستی و:

الف) متناسب با ماهیت, مقیاس و پیامدهای محیط زیستی فعالیت ها, محصولات و خدمات سازمان می باشد

ب) شامل تعهد به بهبود مستمر و پیشگیری از آلودگی می باشد

ج) شامل تعهد به تبعیت از الزامات قانونی قابل کاربرد و همچنین الزامات دیگری که سازمان, در ارتباط با جنبه های محیط زیستی خود, نسبت به رعایت آنها موظف گردیده است, می باشد

د) چارچوبی برای تعیین و بازنگری اهداف کلان و اهداف خرد محیط زیستی مهیا می نماید,

ه) مدون, مستقر و نگهداری شده است

و) به کلیه کسانی که برای سازمان یا از طرف آن کار می کنند, ابلاغ شده است

ز) برای عموم قابل دسترس می باشد

4-3- طرح ریزی

4-3-1- جنبه های محیط زیستی

سازمان باید برای موارد زیر اقدام به ایجاد, استقرار و نگهداری روش های اجرایی نماید:

الف) شناسایی جنبه های محیط زیستی فعالیت ها, محصولات و خدمات در چارچوب دامنه کاربرد تعریف شده سیستم مدیریت محیط زیستی که می تواند آن ها را کنترل کند و آن هایی که می تواند تحت تاثیر قرار دهد, با در نظر گرفتن توسعه های طرح ریزی شده یا جدید, یا فعالیت ها, محصولات و خدمات جدید یا تغییر یافته.

ب) تعیین آن دسته از جنبه هایی که پیامد های بارزی بر محیط زیست دارند یا می توانند داشته باشند. سازمان باید این اطلاعات را مدون سازد و به روز نگهداری نماید. سازمان باید اطمینان حاصل کند که جنبه های محیط زیستی بارز در ایجاد, استقرار و نگداری سیستم مدیریت محیط زیستی مربوطه مد نظر قرار گرفته اند.

4-3-2- الزامات قانونی و سایر الزامات

سازمان باید برای موارد زیر اقدام به ایجاد, استقرار ونگهداری روش های اجرایی نماید:

الف) شناسایی و دستیابی به الزامات قانونی و سایر الزامات قابل کاربرد که سازمان در ارتباط با جنبه های محیط زیستی خود را موظف به انجام آن ها می داند

ب) تعیین چگونگی اعمال این الزامات به جنبه های محیط زیستی سازمان

سازمان باید اطمینان حاصل کند که این الزامات قانونی و سایر الزامات قابل کاربرد که سازمان خود را موظف به انجام آن ها می داند, در ایجاد, استقرار و نگهداری سیستم مدیریت کیفیت محیط زیستی خود, مورد استفاده قرار می گیرد.

4-3-3- اهداف کلان, اهداف خرد و برنامه ها    

سازمان باید اهداف کلان و اهداف خرد محیط زیستی مدونی را در ارتباط با بخش ها و سطوح داخل سازمان ایجاد, مستقرو نگهداری نماید.. اهداف کلان و اهداف خرد باید تا آنجا که کاربرد داشته باشد, قابل اندازه گیری, و با خط مشی محیط زیستی شامل تعهد به پشگیری از آلودگی, سازگار باشند. این اهداف همچنین باید با الزامات قانونی و سایر الزامات قابل کاربرد که سازمان خود را موظف به انجام آنها می داند و نیز با بهبود مستمرمطابقت داشته باشند. سازمان باید هنگام ایجاد و بازنگری اهداف کلان و اهداف خرد, الزامات قانونی و سایرالزاماتی که نسبت به رعایت آن ها موظف گردیده و جنبه های محیط زیستی بارز خود را مدنظر قراردهد. سازمان همچنین باید گزینه های فناوری خود, الزامات مالی, عملیاتی و کسب و کار سازمان و دیدگاه های طرف های ذی نفع را مورد توجه قراردهد. سازمان باید برنامه ای را برای دستیابی به اهداف کلان و اهداف خرد ایجاد, مستقر و نگهداری نماید. این برنامه ها باید شامل موارد زیر باشد:

الف) تعیین مسئولیت ها برای دستیابی به اهداف کلان و اهداف خرد در سطوح و بخش های مرتبط سازمان

ب) ملزومات و چارچوب زمانی دستیابی به آن ها

4-4- اجرا و عملیات  

4-4-1- منابع, وظایف, مسئولیت و اختیار

مدیریت باید از در دسترس بودن منابع لازم برای ایجاد, استقرار, نگهداری و بهبود سیستم مدیریت محیط زیستی اطمینان حاصل نماید. منابع شامل منابع انسانی و مهارت های تخصصی, زیر ساخت های سازمانی, فناوری و منابع مالی می گردد.وظایف, مسئولیت ها و اختیارات باید تعیین, مدون و ابلاغ شوند تا مدیریت محیط زیستی موثر, تسهیل گردد. مدیریت عالی سازمان باید نماینده یا نمایندگان مدیریت مشخصی را منصوب نماید که صرف نظر از دیگر مسئولیت ها, باید دارای وظایف, مسئولیت ها و اختیارات مشخصی برای موارد زیر باشند:

الف) حصول اطمینان از این که یک سیستم مدیریت محیط زیستی, مطابق با الزامات این استاندارد بین المللی, ایجاد, مستقر و نگهداری شده است

ب) گزارش دهی به مدیریت عالی در خصوص عملکرد سیستم مدیریت محیط زیستی به منظور بازنگری, که شامل توصیه هایی برای بهبود می شود.

4-4-2- صلاحیت, آموزش و آگاهی

سازمان باید اطمینان حاصل نماید که هر فرد یا افرادی که برای سازمان یا از طرف آن فعالیت هایی را انجام می دهندو این فعالیت ها می توانند پیامدهای محیط زیستی بارزی را به بار آورند, واجد صلاحیت بر پایه تحصیلات, آموزش یا تجربه مناسب می باشند, و باید سوابق مرتبط را نگهداری نمایند. سازمان باید نیازهای آموزشی مرتبط با جنبه های محیط زیستی و سیستم مدیریت محیط زیستی خود را شناسایی کند. سازمان باید دوره های آموزشی یا دیگر اقدامات را به منظور برآورده نمودن این نیازها مهیا سازد, و باید سوابق مربوطه رانگهداری کند. سازمان باید نسبت به ایجاد, استقرار و نگهداری روش های اجرایی اقدام کند تا افرادی که برای یا از طرف آن کار می کنندرا نسبت به موارد زیر آگاه نماید:

الف) اهمیت انطباق با خط مشی محیط زیستی و روش های اجرایی و نیز با الزامات سیستم مدیریت محیط زیستی

ب) جنبه های محیط زیستی بارزو پیامد های باالفعل یا بالقوه مربوط به فعالیت های کاری آنان و فواید محیط زیستی ناشی از عملکرد بهبود یافته هر فرد

ج) نقش ها و مسئولیت های این افراد در انطباق با الزامات سیستم مدیریت محیط زیستی

د) عواقب بالقوه عدول از روش های اجرایی مشخص شده

4-4-3- ارتباطات

سازمان باید با توجه به جنبه های محیط زیستی و سیستم مدیریت محیط زیستی و سیستم مدیریت محیط زیستی خود, روش های اجرایی برای موارد زیر ایجاد, مستقر و نگهداری نماید:

الف) ارتباطات داخلی میان بخش ها و سطوح مختلف سازمان

ب) دریافت, مستند کردن و پاسخگویی به ارتباطات دارای موضوعیت که از سوی طرف های ذی نفع بیرون از سازمان, برقرار شده است.

سازمان باید نسبت به ارتباطات با بیرون در خصوص جنبه های محیط زیستی بارز تصمیم بگیرد و باید تصمیمات خود را مدون نماید. اگر این تصمیمات مبتنی بر برقراری ارتباط باشد, سازمان باید روش های لازم برای ارتباطات بیرونی خود را ایجاد و مستقر نماید.

4-4-4- مستند سازی

مستند سازی سیستم مدیریت محیط زیستی باید شامل موارد زیرشود:

الف) خط مشی, اهداف کلان و اهداف خرد محیط زیستی     

ب) تشریح دامنه کاربرد سیستم مدیریت محیط زیستی

ج) تشریح عناصراصلی سیستم مدیریت محیط زیستی و روابط متقابل آن ها و همچنین ارجاع به مستندات مرتبط

د) مستندات, شامل سوابقی که توسط این استاندارد بین المللی الزام شده است

ه) مستندات شامل سوابقی که توسط سازمان ضروری تشخیص داده شده اند تا از موثر بودن طرح ریزی, اجزا و کنترل فرآیند های مرتبط با جنبه های محیط زیستی بارز, اطمینان حاصل شود.

4-4-5- کنترل مستندات                                                

مستنداتی که از جانب سیستم مدیریت محیط زیستی و این استاندارد بین المللی لازم شمرده شده است باید کنتل شوند. سوابق نوع خاصی از مستندات بوده و باید مطابق با الزامات بند 4-5-4 تحت کنترل قرار گیرند. سازمان باید برای موارد زیر روش های اجرایی ایجاد, مستقر و نگهداری نمایند:

الف) تصویب مستندات عطف به کفایت آن ها پیش از انتشار

ب) بازنگری و در صورت نیاز و در صورت نیاز به روزآوری و تصویب مجدد مستندات

ج) حصول اطمینان از این که تغییرات و وضعیت ویرایش جاری مستندات مشخص باشند

د) حصول اطمینان از این که نسخه های مرتبط مستندات مورد کاربرد در مکان هایی که از آن ها استفاده می شود در دسترس باشند

ه) حصول اطمینان از این که مستندات خوانا و به راحتی قابل شناسایی هستند

و) حصول اطمینان از این که مستندات با منشا برون سازمانی, که سازمان آن ها را برای طرح ریزی و اجرای سیستم مدیریت محیط زیستی مورد نیاز می داند,شناسایی شده اند و توزیع آن ها تحت کنترل می باشد

ز) پیشگیری از استفاده ناخواسته از مدارک منسوخ ودر صورتی که این مدارک به هر دلیل همچنان نگهداری می شونداز روش مناسب برای شناسایی آن ها استفاده شود.

4-4-6- کنترل عملیات

سازمان باید عملیاتی راکه با جنبه های محیط زیستی بارز شناسایی شده در ارتباط می باشند و با خط مشی محیط زیستی, اهداف کلان و اهداف خرد هم خوانی دارند, مشخص و طرح ریزی نمایند تا نسبت به انجام آن ها تحت شرایط مشخص شده و از طریق زیر اطمینان حاصل کند.

الف) ایجاد استقرار و نگهداری روشهای اجرایی مدون برای کنترل شرایطی که نبود آن ها ممکن است منجر به انحراف از خطمشی اهداف کلان و اهداف خرد محیط زیستی گردد

ب) تصریح معیارهای عملیاتی در روش های اجرایی

ج) ایجاد, استقرار و نگهداری روش های اجرایی مرتبط با جنبه های محیط زیستی بارز شناسایی شده کالا ها و خدمات مورد استفاده سازمان و همچنین ابلاغ روش های اجرایی و الزامات قابل کاربرد به تامین کنندگان, از جمله پیمانکاران.

4-4-7- واکنش و آمادگی در شرایط اضطراری 

سازمان باید روش های اجرایی را برای شناسایی و نحوه واکنش در شرایط اضطراری بالقوه و حوادث بالقوه ای که می توانند منجر به بروز پیامد ها بر محیط زیست گردند ایجادمستقر و نگهداری نمایند. سازمان باید نسبت به شرایط اضطراری بالفعل و حوادث واکنش نشان دهد و از پیامدهای محیط زیستی نامطلوب مرتبط پیشگیری کند یا شدت آن ها را کاهش دهد. سازمان باید به طور ادواری و هر جا که امکان پذیر باشداین روش های اجرایی را به آزمایش بگذارد.

4-5- بررسی      

4-5-1- پایش و اندازه گیری

 سازمان باید روش های اجرایی را ایجاد مستقر و نگهداری نماید تا مشخصه های کلیدی عملیات خود را که می توانند پبامد محیط زیستی بارزی داشته باشند به طور منظم پایش و اندازه گیری نماید این روش های اجرایی باید شامل مستند کردن اطلاعاتی گردد که عملکردکنترل های عملیاتی قابل کاربرد و انطباق با اهداف کلان و خرد سازمان را پایش نماید. سازمان باید اطمینان حاصل نماید که تجهیزات پایش و اندازه گیری مورد استفاده کالیبره بوده یا تصدیق شد ه ومورد نگهداری قرار گرفته و سوابق مرتبط نیز در این باره حفظ شده است.

4-5-2- ارزیابی انطباق

4-5-2-1 سازمان باید مطابق با تعهد انطباق خود روش های اجرایی را برای ارزیابی ادواری انطباق خود باالزامات قانونی قابل کاربرد,ایجاد, مستقر ونگهداری نماید. سازمان باید سوابق نتایج مربوط به ارزیابی های دوره ای رانگهداری نماید.

4-5-2-2- سازمان باید انطباق باسایر الزاماتی که خود را نسبت به رعایت آن ها موظف نموده است را ارزیابی کند. سازمان در صورت تمایل می تواند این ارزیابی را با ارزیابی انطباق با الزامات قانونی مورد اشاره در بند 4-5-2-1- ترکیب کند یا برای آن روش های اجرایی جداگانه ایجاد نماید. سازمان باید سوابق نتایج مربوط به ارزیابی های دوره ای را نگهداری نماید.

4-5-3- عدم انطباق، اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه

سازمان باید روش های اجرایی را برای پرداختن به عدم اتطباق های بالقوه و بالفعل و نیز برای انجام اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه ایجاد مستقر و نگهداری کند. این روش های اجرایی باید الزاماتی را برای موارد زیر تعریف نماید:

الف) شناسایی و اصلاح و عدم انطباق ها و انجام اقداماتی برای کاهش پیامدهای محیط زیستی آن ها

ب) بررسی عدم انطباق ها، شناسایی علت ها و انجام اقداماتی به منظور اجتناب از بروز مجدد آن ها

ج) ارزیابی نیاز به اقدام برای پیشگیری از عدم انطباق ها و اجرای اقدامات مناسب به منظور جلوگیری از رخداد آنها

د) ثبت نتایج اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه انجام شده

ه) بازنگری اثر بخشی اقدامات اصلاحی و اقدامات پیشگیرانه انجام شده.

اقداماتی که بدین ترتیب انجام می گیرند باید با میزان مشکلات و پیامدهای محیط زیستی متصل به آن ها متناسب باشند. سازمان باید اطمینان حاصل کندکه هر تغییر لازم در مستندسازی سیستم مدیریت محیط زیستی اعمال می گردد.

4-5-4- کنترل سوابق

سازمان باید هرگونه سوابق مورد نیاز را به منظور اثبات انطباق با الزامات سیستم مدیریت محیط زیستی خود و این استاندارد بین المللی و نتایج حاصله را، ایجاد و نگهداری نماید.سازمان باید روش های اجرایی برای شناسایی، انبارش، حفاظت، بازیابی، نگهداری و امحاءسوابق، ایجاد، مستقر و نگهداری نماید. سوابق باید خوانا، قابل شناساییو قابل ردیابی باشند.

4-5-5- ممیزی داخلی

سازمان باید اطمینان حاصل کند که ممیزی های داخلی سیستم مدیریت محیط زیستی در دوره های زمانی برنامه ریزی شده امجام می شوند تا بدینوسیله:

الف) معین شود که سیستم مدیریت محیط زیستی:

1-     با ترتیبات طرح ریزی شدهبرای مدیریت محیط زیستی شامل الزامات این استاندارد بین المللی انطباق دارد

2-     به طور مناسب مستقر شده و نگهداری می شود

ب) اطلاعات مربوط به نتایج ممیزی ها جهت ارائه به مدیریت فراهم گردد.

برنامه های ممیزی باید توسط سازمان با توجه به اهمیت محیط زیستی عملیات مرتبط و نتایج ممیزی های قبلی، طرح ریزی، ایجاد، مستقر و نگهداری شوند.روش های اجرایی ممیزی باید ایجاد، مستقر و نگهداری شوندکه موارد زیر را شامل می گردد:

-         مسئولیت هاو الزامات برای طرح ریزی و انجام ممیزی ها، گزارش نتایج و حفظ سوابق مربوط

-         تعیین معیارها، دامنه کاربرد، تواتر و روش های ممیزی.

در انتخاب ممیزین و انجام ممیزی ها باید نسبت به واقع بینی و بی طرف بودن فرآیند ممیزی اطمینان حاصل شود.

4-6- بازنگری مدیریت

مدیریت عالی باید در فواصل طرح ریزی شده، سیستم مدیریت محیط زیستی سازمان را بازنگری نماید تا نسبت به تداوم تناسب، کفایت و اثربخشی آن اطمینان حاصل نماید. بازنگری ها باید دربرگیرنده ارزیابی فرصت های بهبود و تغییرات مورد نیاز در سیستم مدیریت محیط زیستی شامل خط مشی محیط زیستی، اهداف کلان و اهداف خرد محیط زیستی باشند. سوابق مربوط به بازنگری مدیریت باید نگهداری شوند. ورودی های بازنگری مدیریت باید شامل موارد زیر باشد:

الف) نتایج ممیری های داخلی و ارزیابی های انطباق با الزامات قانونی و دیگر الزاماتی که سازمان خود را موظف به رعایت آن ها می داند.

ب) ارتباطات از سوی طرف های ذی نفع برون سازمانیف شامل شکایت ها

ج) عملکرد محیط زیستی سازمان

د) میزان برآورده شدن اهداف کلان و اهداف خرد

ه) وضعیت اقداما تاصلاحی و پیشگیرانه

و) پیگیری اقدامات مربوط به بازنگری مدیریت قبلی

ز) تغییر شرایط حاکم، شامل توسعه ها در قوانین و سایر الزاما تمرتبط با جنبه های محیط زیستی سازمان

ح) توصیه هایی برای بهبود.

خروجی های بازنگری مدیریت باید شامل هرگون هتصمیم و اقدامات مرتبط با تغییرات امکان پذیر در خط مشی، اهداف کلان، اهداف خرد محیط زیستی و دیگر عناصر سیستم مدیریت محیط زیستی در سازگاری با تعهد به بهبود مستمر باشند.

 

OHSAS 18001

4-الزامات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی

 4-1- الزامات عمومی

سازمان باید یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی را مطابق با الزامات این استاندارد OHSAS ایجاد، مستند، مستقر و نگهداری نماید و به طور مستمر بهبود دهد و چگونگی تحقق این الزامات رانیز مشخص نماید.

4-2- خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی                                                               

مدیریت عالی باید خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی سازمان را تعریف و تصویب نموده و اطمینان پیدا کند که این خط مشی مطابق با دامنه کاربرد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی آن بوده و :

الف) متناسب با ماهیت و مقیاس ریسک های ایمنی و بهداشت شغلی سازمان است

ب) شامل تعهد به پیشگیری از مصدومیت و بیماری و بهبود مستمر مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی و عملکرد ایمنی و بهداشت شغلی است

ج) شامل تعهد به دست کم انطباق با الزامات قانونی قابل کاربرد و دیگر الزاماتی است که سازمان در ارتباط با خطرات ایمنی و بهداشت شغلی خود نسبت به رعایت آن ها موظف گردیده است

د) چارچوبی برای تعیین و بازنگری اهداف ایمنی و بهداشت شغلی فراهم می نماید

ه) مدون، مستقرو نگهداری شده است

و) به تمامی افرادی که تحت کنترل سازمان کار می کنند، با هدف آگاه کردن آنان از تمامی تعهدات ایمنی و بهداشت شغلی فردی خود، ابلاغ شده است

ز) در دسترس طرف های ذی نفع قرار دارد

ح) به طور دوره ای بازنگری می شود تا این اطمینان حاصل گرددکه مرتبط و متناسب با سازمان باقی مانده است.

4-3- طرح ریزی

4-3-1- شناسایی خطر، ارزیابی ریسکو تعیین کنترل ها

سارمان باید برای شناسایی متداوم خطر، ارزیابی ریسکو تعیین کنترل های مورد نیاز، اقدام به ایجاد، استقرار و نگهداری روش ها اجرایی نماید.روش های اجرایی شناسایی خطر و ازریابی ریسک باید موارد زیر را در نظر داشته باشید:

الف) فعالیت های عادی و غیر عادی

ب) فعالیت کلیه افرادی که به محیط کار دسترسی دارند(از جمله پیمانکاران و بازدید کنندگان)

ج) رفتار انسانی، قابلیت ها ودیگر عوامل انسانی

د) خطرات شناسایی شده با منشا بیرونی محیط کار که قابلیت تاثیرگذاری نامطلوب بر ایمنی و بهداشت افراد تحت کنترل سازمان را درون محیط کار دارند

ه) خطرات ایجاد شده در مجاورت محیط کار به واسطه فعالیت های مربوط به کار که تحت کنترل سازمان سامان هستند.

یادآوری1: ممکن است مناسب تر آن باشد که چنین خطراتی به عنوان یک جنبه زیست محیطی ارزیابی شوند.

و) زیرساخت ها، تجهیزات و مواد موجود در محیط کار، چه توسط سازمان فراهم شده باشد و چه توسط دیگران

ز) تغییرات انجام شده یا تغییرات پیشنهاد شده در سازمان، فعالیت ها، یا مواد آن

ح) اصلاحات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی، شامل تغییرات موقتی و پیامد های آن ها بر عملیات، فرآیندها و فعالیت ها

ط) هرگونه تعهدات قانونی قابل کاربرد مربوط به ارزیابی ریسک و استقرارکنترل های لازم

ی) طراحی محدوده های کاری، فرآیندها، تاسیسات، ماشین آلات/ تجهیزات، روش های اجرایی عملیاتی و سازمان کاری، شامل تطبیق آن ها با قابلیت های انسانی.

متدولوژی سازمان برای شناسایی خطرو ارزیابی ریسک باید:

الف) متناسب با دامنه کاربرد، ماهیت و زمانبندی تعریف گرددتا اطمینان حاصل شودکه بیشتر پیشگیرانه عمل می نماید تا واکنشی

ب) شناسایی، اولویت بندی و مستند سازی ریسک هاو بکارگیری کنترل ها را به طور متناسب، میسر نماید.

به منظور مدیریت تغییر، سازمان باید خطرات ایمنی و بهداشت شغلی مرتبط با تغییرات در سازمان، سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی یا فعالیت های را قبل از انجام چنین تغییراتی شناسایی نماید. سازمان باید اطمینان حاصل نماید که نتایج این ارزیابی هابه هنگام تعیین کنترل ها در نظر گرفته می شوند.هنگام تعیین کنترل ها یا در نظر گرفتن تغییرات در کنترل های موجود، کاهش ریسک باید مطابق با سلسله مراتب زیر مورد توجه قرار گیرد:

الف) حذف

ب) جایگزینی

ج) کنترل های مهندسی

د) علائم / هشدارها و یاکنترل های اجرایی / اداری

ه) تجهیزات حفاظت فردی.

سازمان باید نتایج شناسایی خطرات، ارزیابی های ریسک و کنترل های تعیین شده را مدون نمایدو به روز نگهداری کند.سازمان باید اطمینان حاصل نماید که ریسک های ایمنی و بهداشت شغلی و کنترل های تعیین شده به هنگام ایجاد، استقرار و نگهداری سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی آن مورد نظر قرار گرفته است.

4-3-2- الزامات قانونی و سایر الزامات

سازمان باید روش هایاجرایی برای شناسایی و دستیابی به الزامات قانونی و دیگر الزامات ایمنی و بهداشت شغلی که در سازمان کاربرد دارد، ایجاد، مستقر ونگهداری نماید. سازمان باید اطمینان حاصل کند که این الزامات قانونی و دیگر الزامات قابل کاربرد که سارمان خود را موظف به رعایت آن ها می داند، در ایجاد، استقرار و نگهداری سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی مورد توجه قرار گرفته است. سازمان باید این اطلاعات را به روز نگهداری نماید. سازمان باید اطلاعات مربوط به الزامات قانونی و دیگر الزامات را به افرادی که تحت کنترل سازمان کار می کنند و سایر طرف های ذی نفع مرتبط نماید.

4-3-3- اهداف و برنامه ها       

سازمان باید اهداف ایمنی و بهداشت شغلی مدونی را در ارتباط با بخش ها و سطوح درون سازمان، ایجاد، مستقر و نگهداری نماید. اهداف باید، تا آنجا که کاربرد داشته باشد، قابل اندازه گیری بوده و با خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی، از جمله تعهد به پیشگیری از مصدومیت و بیماری، پیروی از الزامات قانونی و دیگر الزامات قابل کاربردکه سازمان خود را موظف به رعایت آن ها می داند و بهبود مستمر، سازگار باشند. یک سازمان باید هنگام ایجاد و بازنگری اهداف خود، الزامات قانونی و دیگر الزاماتی که خود را موظف به رعایت آن ها می داند و ریسک های ایمنی و بهداشت شغلی خود را در نظر داشته باشد. همچنین سازمان باید گزینه های فن آوری خود، الزامات مالی، عملیاتی و کسب و کار خود و دیدگاه های طرف های ذی نفع را مورد توجه قرار دهد. سازمان باید برنامه هایی را به منظور دستیابی به اهداف خود ایجاد، مستقر و نگهداری کند. برنامه ها باید لا اقل شامل موارد زیر باشد:

الف) تعیین مسئولیت ها و اختیارات برای دستیابی به اهداف در سطوح و بخش های مرتبط سازمان

ب) ملزومات و چارچوب زمانی دستیابی به اهداف.

برنامه ها باید در فواصل زمانی منظم و برنامه ریزی شده بازنگری و در صورت لزوم تعدیل شوند تا این اطمینان حاصل گرددکه دستیابی به اهداف صورت می گیرد.

4-4- اجرا و عملیات

4-4-1- منابع، وظایف، مسئولیت، پاسخگویی و اختیار

مدیریت عالی باید مسئولیت نهایی برای ایمنی و بهداشت شغلی و سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی را بر عهده گیرد. مدیریت عالی باید تعهد خود را به وسیله موارد زیر اثبات نماید:

الف) حصول اطمینان از در دسترس بودن منابع ضروری برای ایجاد، استقرار، نگهداری و بهبود سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی

ب) تعریف وظایف، تخصیص مسئولیت ها و پاسخگویی ها و تفویض اختیارات، به منظور تسهیل مدیریت اثر بخش ایمنی و بهداشت شغلی، وظایف، مسئولیت ها، پاسخگویی ها و اختیارات باید مدونو ابلاغ گردد. سازمان باید عضوی از سطح مدیریت عالی را، با مسئولیت مشخص برای ایمنی و بهداشت شغلی و با صرف نظر از دیگر مسئولیت ها، با وظایف و اختیارات تعریف شده برای موارد زیر منصوب نماید:

الف) حصول اطمینان از اینکه سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی مطابق با استاندارد OHSAS ایجاد، مستقر و نگهداری شده است

ب) حصول اطمینان از اینکه گزارش های عملکرد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی به منظور بازنگری به مدیریت عالی ارائه شده و به عنوان مبنایی برای بهبود سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی مورد استفاده قرار گیرد.

یادآوری: منصوب شده مدیریت عالی ممکن است برخی از وظایف خود را در حالی که همچنان پاسخگوی مسئولیت ها باشد به نماینده های مدیریت زیر دست تفویض نماید. هویت منصوب شده مدیریت عالی باید برای تمامی افرادی که تحت کنترل سازمان کار می کنند، محرز باشد. تمامی افراد با مسئولیت های مدیریتی باید تعهد خود را ه بهبود مستمرعملکرد ایمنی و بهداشت شغلی اثبات کنند. سازمان باید اطمینان حاصل کند که افراد در محیط کار مسئولیت در قبال جنبه های ایمنی و بهداشت شغلی تحت کنترل خود، از جمله تبعیت از الزامات ایمنی و بهداشت شغلی قابل کاربرد در سازمان، را برعهده گرفته اند.

4-4-2- صلاحیت، آموزش و آگاهی

سازمان باید اطمینان حاصل نماید که هر فردی که تحت کنترل سازمان وظایفی را انجام می دهدکه می تواند پیامد ایمنی و بهداشت شغلی داشته باشد، واجد صلاحیت بر اساس تحصیلات، آموزش یا تجربه مناسب می باشد و باید سوابق مربوطه را نگهداری کند.سازمان باید نیازهای آموزشی مرتبط با ریسک های ایمنی و بهداشت شغلی خود و سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت خود را شناسایی کند. سازمان باید آموزش یا دیگر اقدامات را برای برآورده نمودن این نیازها فراهم نماید، اثربخشی آموزش یا اقدامات انجام شده را ارزیابی کند و سوابق مربوطه را نگهداری نماید. سازمان باید روش های اجرایی ایجاد، مستقر و نگهداری کند تا افرادی که تحت کنترل سازمان کار می کنند را از موارد زیر آگاه سازد:

الف) عواقب بالفعل یا بالقوه ایمنی و بهداشت شغلی فعالیت های کاری آنان، رفتار آنان و مزایای ایمنی و بهداشت شغلی عملکردفردی بهبود یافته

ب) وظایف و مسئولیت های آنان و اهمیت در دستیابی به انطباق با خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی و زوش های اجرایی و الزامات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی، از جمله الزامات آمادگی و واکنش در شرایط اضطراری

ج) عواقب بالقوه عدول از روش های اجرایی مشخص شده.

روش های اجرایی آموزش باید سطوح مختلف موارد زیررا در نظر داشته باشد:

الف) مسئولیت، توانایی، سواد و مهارت های کلامی

ب) ریسک.

4-4-3- ارتباطات، مشارکت و مشاوره  

4-4-3-1- ارتباطات

سازمان باید باتوجه به خطرات ایمنی و بهداشت شغلی و سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی خود، روش های اجرایی برای مورد زیر ایجاد، مستقرو نگهداری نماید:

الف) ارتباطات داخلی میان سطوح و بخش های مختلف سازمان

ب) ارتباطات با پیمانکاران و دیگر بازدیدکنندگان محیط کار

ج) دریافت، مستند کردن و پاسخگویی به ارتباطات دارای موضوعیت که از سوی طرفهای ذی نفع بیرون از سازمان برقرار شده است.

4-4-3-2- مشارکت و مشاوره

سازمان باید روش های اجرایی برای موارد زیر ایجاد، مستقر و نگهداری نماید:

الف) مشارکت کارگران از طریق:

  • مشارکت مناسب در شناسایی خطر، ارزیابی های ریسک و تعیین کنترل ها
  • مشارکت مناسب در بررسی رویداد
  • مشارکت مناسب در تدوین و بازنگری خط مشی ها و اهداف ایمنی و بهداشت شغلی
  • مشاوره در جایی که تغییراتی صورت می گیرد که بر ایمنی و بهداشت شغلی آنان تاثیر می گذارد
  • عمل نمودن به عنوان نماینده در خصوص موضوعات ایمنی و بهداشت شغلی.               

 کارگران باید از ترتیبات مشارکت خود، از جمله این که چه کسی نماینده آنان در موضوعات ایمنی و بهداشت شغلی است، آگاه باشند.

ب) مشاوره با پیمانکاران در جایی که تغییراتی صورت می گیرد که بر ایمنی و بهداشت شغلی آنان تاثیر می گذارد. سازمان باید اطمینان حاصل پیدا کند که طرف های ذی نفع مرتبط خارج از سازمان، در زمان مقتضی، درباره موضوعات ایمنی و بهداشت شغلی مورد مشاوره قرار می گیرند.

4-4-4- مستند سازی

مستند سازی سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی باید شامل موارد زیر باشد:

الف) خط مشی و اهداف ایمنی و بهداشت شغلی

ب) تشریح دامنه کاربرد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی

ج) تشریح عناصر اصلی سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی و روابط متقابل آن ها و ارجاع به مستندات مربوطه

د) مستندات، از جمله سوابقی که این استاندارد OHSAS آن ها را الزام نموده است

ه) مستندات از جمله سوابقی که توسط سازمان ضروری تشخیص داده شده اندتا از موثر بودن طرح ریزیاجرا و کنترل فرآیندهای مرتبط با مدیریت ریسک های ایمنی و بهداشت شغلی خود اطمینان حاصل نماید.

4-4-5- کنترل مستندات

مستنداتی که توسط سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی و این استاندارد OHSAS الزام شده اندباید کنترل شوند.سازمان باید برای موارد زیر روش های اجرایی ایجادمستقر و نگهداری نماید:

الف) تصویب مستندات جهت کفایت آن ها پیش از انتشار

ب) بازنگری و در صورت نیاز به روزآوری و تصویب مجدد مستندات

ج) این اطمینان حاصل گردد که تغییرات و وضعیت ویرایش جاری مستندات مشخص باشند

د) حصول اطمینان از این که نسخه های مستندات مورد کاربرد در محل های استفاده از آن ها در دسترس می باشد

ه) حصول اطمینان از این که خوانا و به آسانی قابل شناسایی هستند

و) حصول اطمینان از این که مستندات با منشا برون سازمانی که سازمان آن ها برای طرح ریزی و عملیات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی لازم می داند شناسایی شده اند و توزیع آن ها تحت کنترل است

ز) پیشگیری از استفاده ناخواسته از مستندات منسوخ و در صورتی که این مستندات به هر دلیل همچنان نگهداری می شوند به طور مناسب شناسایی می گردند.

4-4-6- کنترل عملیات

سازمان باید عملیات و فعالیت هایی که مرتبط باخطر های شناسایی شده هستند را در جایی که استقرار کنترل ها برای مدیریت ریسک ایمنی و بهداشت شغلی ضروری است تعیین نماید. این کار باید شامل مدیریت تغییر باشد.

سازمان باید برای این عملیات و فعالیت ها موارد زیر را مستقر و نگهداری نماید:

الف) کنترل های عملیاتی، به طوری که برای سازمان و فعالیت های آن قابل کاربرد باشد سازمان باید آن کنترل های عملیاتی ر ابا کل سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی خود یکپارچه سازد

ب) کنترل های مربوط به کالاها، تجهیزات و خدمات خریداری شده

ج) کنترل های مربوط به پیمانکاران و دیگر بازدیدکنندگان محیط کار

د) روش های اجرایی مدون برای پوشش دادن وضعیت هایی که نبود آن ها می تواند موجب انحراف از خط مشی و اهداف ایمنی و بهداشت شغلی شود

ه) تصریح معیارهای عملیاتی در جایی که نبود آنها می تواند موجب انحراف از خط مشی و اهداف ایمنی و بهداشت شغلی شود.

4-4-7- آمادگی و واکنش در شرایط اضطراری

سازمان باید روش های اجرایی برای موارد زیر ایجاد، مستقر و نگهداری نماید:

الف) شناسایی زمینه های بالقوه برای وضعیت های اضطراری

ب) واکنش در برابر چنین وضعیت های اضطراری.

سازمان باید در برابر وضعیت های اضطراری بالفعل واکنش نشان دهدو از عواقب نامطلوب ایمنی و بهداشت شغلی مربوطه پیشگیری نماید یا شدت آن ها را کاهش دهد. سازمن در طرح ریزی واکنش در شرایط اضطراری خود باید نیازهای طرف های ذی نفع مربوطه، برا ی مثال، خدمات شرایط اضطراری و همسایگان را در نظر داشته باشد. همچنین سازمان باید، هر جا که امکان پذیر باشد، روش های اجرایی واکنش در وضعیت های اضطراری خود را، به طور دوره ای، و در موارد مقتضی با مشارکت طرف های ذی نفع مربوطه به آزمایش بگذارد. سازمان باید به طور دوره ای روش های اجرایی آمادگی و واکنش در شرایط اضطراری خود را  بازنگری، و هر جا که لازم باشد تجدید نظر نماید. این کار به ویژه باید بعد از آزمایش دوره ای و رخداد وضعیت های اضطراری صورت گیرد.

4-5- بررسی

4-5-1- اندازه گیری و پایش عملکرد

سازمان باید روش های اجرای، ایجاد، مستقر و نگهداری، نماید تا عملکرد ایمنی و بهداشت شغلی را به طور منظم پایش و اندازه گیری نماید. این روش های اجرایی باید برا ی موارد زیر تهیه شوند:

الف) هر دوی شاخص های کیفی و کمی، متناسب با نیازهای سازمان

ب) پایش میزان برآورده شدن اهداف ایمنی و بهداشت  شغلی سازمان

ج) پایش اثر بخشی کنترل ها ( برای بهداشت و همچنین برای ایمنی)

د) شاخص های پیشگیرانه عملکرد که انطباق با برنامه های ایمنی و بهداشت  شغلی، کنترل ها و معیارهای عملیاتی را پایش می کند

ه) شاخص های واکنشی عملکرد که بیماری، رویدادها ودیگر شواهد عملکرد نامناسب ایمنی و بهداشت شغلی در گذشته را پایش کی کند

و) ثبت داده ها ونتایج پایش و اندازه گیری به طوری که جهت تسهیل تجزیه و تحلیل اقدام پیشگیرانه و اقدام اصلاحی بعدی کفایت نماید.

اگر تجهیزاتی برای پایش و اندازه گیری عملکرد مورد نیاز باشد،سازمان باید در موارد مقتضی روش های اجرایی برای کالیبراسیون و نگهداری چنین تجهیزاتی ایجاد و حفظ نماید.سوابق فعالیتها و نتایج کالبیراسیون باید حفظ شود.

4-5-2- ارزیابی انطباق

4-5-2-1- سازمان باید در راستای الزامات قانونی، روش های اجرایی برا ی ارزیابی دوره ای رعایت الزامات قانونی قابل کاربرد ایجاد، مستقر و نگهداری نماید.سازمان باید سوابق نتایج ارزیابی های دوره ای را نگهداری کند.

4-5-2-2- سازمان باید رعایت دیگر الزامات که خود را موظف به پیروی از آن ها می داند را ارزیابی نماید. سازمان ممکن است تمایل داشته باشد که این ارزیابی را با ارزیابی رعایت الزامات قانونی توام نماید یا روش های اجرایی جداگانه ایجاد کند.

4-5-3- بررسی رویداد، عدم انطباق، اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه

4-5-3-1- بررسی رویداد

سازمان باید روش های اجرایی برای ثبت، بررسی و تجزیه و تحلیل رویدادها جهت موارد زیر ایجاد، مستقر و نگهداری کند:

الف) تعیین نقایص اساسی ایمنی و بهداشت شغلی و دیگر عواملی که ممکن است علت یا مسبب بروز رویدادها باشند

ب) شناسایی نیاز به اقدام اصلاحی

ج) شناسایی فرصت ها برای اقدام پیشگیرانه

د) شناسایی فرصت ها برای بهبود مستمر

ه) اطلاع رسانی نتایج اینگونه بررسی ها

بررسی ها باید به طور زمانبندی شده انجام شوند.به هر گونه نیاز شناسایی شده به اقدام اصلاحی یا فرصت های اقدام پیشگیرانه باید مطابق با بخش های مربوطه در 4-5-3-2 پرداخته شود. نتایج بررسی های رویداد باید مدون و نگهداری گردد.

4-5-3-2- عدم انطباق، اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه

سازمان باید روش های اجرایی برا ی پرداختن به عدم انطباق های بالفعل و بالقوه و انجام اقدام اصلاحی و اقدام  پیشگیرانه ایجاد، مستقر و نگهداری نماید. این روش های اجرایی باید الزاماتی را برای موارد زیر تعریف نمایند:

الف) شناسایی و اصلاح  عدم انطباق ها و انجام اقدام هایی به منظور کاهش عواقب ایمنی و بهداشت شغلی آنها

ب) بررسی عدم انطباق ها، تعیین علت آن ها و انجام اقداماتی به منظور جلوگیری از رخداد مجدد آن ها

ج) ارزیابی نیاز به اقدام به منظور پیشگیری از عدم انطباق و اجرای اقدامات مناسب که برای جلوگیری از رخداد آنها طراحی می شود

د) ثبت و ابلاغ نتایج اقدام  اصلاحی و اقدام پیشگیرانه انجام شده

ه) بازنگری اثربخشی اقدام پیشگیرانه انجام شده.

هرجا شناسایی شود که اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه موجب خطرات جدید یا تغییر در خطرا تموجود یا نیاز به کنترل های جدید یا تغییر در کنترل های موجود می گردد، روش اجرایی باید الزام نماید که اقدامات پیشنهادی باید قبل از اجرا مورد ارزیابی ریسک قرار گیرند. هرگونه اقدام اصلاحی یا اقدام پیشگیرانه ای که برای حذف علت های عدم انطباق بالفعل و بالقوه انجام می شود باید متناسب با میزان مشکلات باشد و با ریسک ایمنی و بهداشت  شغلی پیش رو تناسب داشته باشد. سازمان باید اطمینان حاصل نماید که هر گونه تغییرات مورد نیاز که از اقدام اصلاحی و اقدام پیشگیرانه ناشی می شوند، در سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی مستند سازی می شوند.

4-5-4- کنترل سوابق

سازمان باید هرگونه سوابق مورد نیاز به منظور اثبات انطباق با الزامات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی خود و این استاندارد OH SAS و نتایج حاصل را ایجاد و نگهداری نماید. سازمان باید روش اجرایی برای شناسایی، انبارش، حفاظت، بازیابی، نگهداری و امحای سوابق، مستقر و نگهداری نماید.سوابق باید خوانا، قابل شناسایی و قابل ارزیابی باشند.

4-5-5- ممیزی داخلی

سازمان باید اطمینان حاصل نماید که ممیزی های داخلی سیستم ایمنی و بهداشت شغلی در دوره های زمانی برنامه ریزی شده انجام می شوند تا بدین وسیله:

الف) معین شود که سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی:

1-     با ترتیبات طرح ریزی شده برای دیریت ایمنی و بهداشت شغلی از جمله الزامات این استاندارد OHSAS انطباق دارد

2-     به طور مناسب مستقر ونگهداری می شود

3-     در برآورده نمودن خط مشی و اهداف سازمان اثربخش است

ب) اطلاعات مربوط به نتایج ممیزی ها برای ارائه به مدیریت فراهم شود.

برنامه ممیزی باید براساس نتایج ارزیابی های ریسک فعالیت های سازمان و نتایج ممیزی های قبلی، توسط سازمان  طرح ریزی، ایجاد، مستقر ونگهداری گردد. روش های اجرایی ممیزی باید ایجاد، مستقرونگهداری شود، به طوری که در آن ها موارد زیر مورد توجه قرار گیرد:

الف) مسئولیت ها، صلاحیت ها و الزامات برای طرح ریزی و انجام ممیزی ها، گزارش نتایج و نگهداری سوابق مربوطه

ب) تعیین معیارها، دامنه کاربرد، فراوانی و روش های ممیزی.

در انتخاب ممیزان و انجام ممیزی ها باید نسبت به واقع بینی و بی طرف بودن فرآیند ممیزی اطمینان حاصل شود.

4-6- بازنگری مدیریت

مدیریت عالی باید سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی سازمان را در فواصل زمانی برنامه ریزی شده، بازنگری نماید تا از تناسب، کفایت و اثربخشی مستمر آن اطمینان حاصل کند. بازنگری ها باید شامل ارزیابی فرصت های بهبود و تغییرات مورد نیاز در سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی و اهداف ایمنی و بهداشت  شغلی باشد.

سوابق بازنگری های مدیریت باید نگهداری شوند. ورودی های بازنگری های مدیریت باید شامل موارد زیر باشد:

الف) نتایج ممیزی های داخلی و ارزشیابی های رعایت الزامات قانونی و سایر الزامات قابل کاربرد که سازمان خود را موظف به پیروی از آن ها می داند

ب) نتایج مشارکت و مشاوره

ج) ارتباطات مرتبط از سوی طرف های ذی نفع برون سازمانی از جمله شکایت ها

د) عملکرد ایمنی و بهداشت شغلی سازمان

ه) میزان برآورده شدن اهداف

و) وضعیت بررسی رویداد، اقدامات اصلاحی و اقدامات پیشگیرانه

ز) پیگیری اقدامات مربوط به بازنگری های مدیریت قبلی

ح) تغییر شرایط حاکم، از جمله توسعه ها در قوانین و سایر الزامات ایمنی و بهداشت شغلی

ط) توصیه هایی برای بهبود.

خروجی های بازنگری های مدیریت باید متناسب با تعهد سازمان به بهبود مستمر باشد شامل هرگونه تصمیمات و اقدامات مربوطه به تغییرات ممکن در موارد زیر باشد:

الف) عملکرد ایمنی و بهداشت شغلی

ب) خط مشی و اهداف ایمنی و بهداشت شغلی

ج) منابع

د) سایر عناصر سیستم مدیریت ایمنی  وبهداشت شغلی.

خروجی های بازنگری مدیریت باید برای اطلاع رسانی و مشاوره در دسترس باشند.  

 

  
نویسنده : محمد رضا صادقی بنیس ; ساعت ٩:٤٠ ‎ب.ظ روز جمعه ٢۳ مهر ،۱۳۸٩